Didier Reynders werd geboren in Luik en studeerde klassieke humaniora aan het Institut Saint-Jean Berchmans in Luik. In 1981 behaalde hij een diploma in de rechten aan de Université de Liège. Hij ging de politiek in na een ontmoeting met Jean Gol. Voor zijn intrede in de Kamer van Volksvertegenwoordigers in 1992 bekleedde hij verschillende functies in openbare instellingen, onder meer als directeur-generaal bij het Departement Plaatselijke Besturen van het Waalse Gewest van 1985 tot 1988. In 1986 werd hij voorzitter van de Belgische Nationale Maatschappij der Spoorwegen (SNCB) en van 1991 tot 1993 was hij voorzitter van de Nationale Luchtvaartmaatschappij. Reynders werd ook verkozen tot gemeenteraadslid in Luik. Hij is lid van de Parti réformateur libéral (PRL) en was van 2004 tot 2011 voorzitter van de Mouvement réformateur (MR). Van 1999 tot 2011 was hij federaal minister van Financiën, en sinds 2011 was hij federaal minister van Buitenlandse en Europese Zaken. Na de regeringscrisis van 2018 nam hij ook de bevoegdheid Defensie over. Op 10 september 2019 werd hij benoemd tot Europees commissaris voor Justitie in de Von der Leyen Commissie, een functie die hij tot 2024 uitoefende. Op 6 december 2019 werd hij samen met Johan Vande Lanotte aangesteld als informateur door koning Filip.
- Hoe evolueerde de politieke loopbaan van Didier Reynders van zijn federale functies naar zijn rol in Europa?
- Hoe ontwikkelde Didier Reynders zich van academische vorming en administratieve functies tot een invloedrijke politieke loopbaan?
- Hoe presteerde de liberale familie en de MR na de federale verkiezingen van 10 juni 2007?
- Hoe ontwikkelde Didier Reynders zich van vice-eerste minister tot Europees commissaris?
- Hoe verliep de Europese loopbaan van Didier Reynders en welke wetgevende bijdrage leverde hij?
- Welke controverse ontstond rond Didier Reynders en zijn bezoek aan Nayef Al Shaalan?
- Welke keuze maakte België in 2019 over de toetreding van Saudi-Arabië tot de VN-Commissie voor de Status van de Vrouw?
- Welke controverses en vermoedens van onregelmatigheden werden aan Didier Reynders gekoppeld?
Van federale minister tot Europees commissaris
Didier Reynders, geboren in Luik, is een Belgisch politicus en lid van de Parti réformateur libéral (PRL). Voor hij in 1992 zetelde in de Kamer van Volksvertegenwoordigers, bekleedde hij verschillende functies in openbare instellingen. Daarna bouwde hij een lange ministeriële loopbaan uit. Van 1999 tot 2011 was hij federaal minister van Financiën, en dat in zes verschillende regeringen. Sinds 2011 was hij federaal minister van Buitenlandse en Europese Zaken in de regering-Di Rupo en later in de regeringen van Charles Michel. Na de regeringscrisis van 2018 nam hij ook de functie van minister van Defensie over. Binnen zijn partij was hij van 2004 tot 2011 voorzitter van het Mouvement réformateur (MR).
Op 10 september 2019 werd Reynders benoemd tot Europees commissaris voor Justitie in de Commissie-Von der Leyen, een functie die hij tot 2024 uitoefende. Enkele maanden eerder, op 6 december 2019, werd hij samen met Johan Vande Lanotte door koning Filip aangeduid als informateur. In maart 2023 werd Reynders verdacht van witwassen, in verband met cashstortingen en gokaankopen voor een bedrag van ongeveer 1 miljoen euro. In april 2023 werd hij officieel in staat van beschuldiging gesteld voor witwassen en andere mogelijke feiten die op dat moment nog niet bekend waren bij de media.
Van studies tot nationale politiek
Didier Reynders studeerde klassieke studies aan het Institut Saint-Jean Berchmans in Luik en behaalde in 1981 een licentie in de rechten aan de Universiteit van Luik. Hij stapte daarna in de politiek na een ontmoeting met Jean Gol. In de beginjaren combineerde hij politieke en administratieve functies: van 1985 tot 1988 was hij directeur-generaal bij het Departement Lokale Besturen van het Waalse Gewest, en in 1986 werd hij voorzitter van de Belgische Nationale Maatschappij der Spoorwegen, de NMBS. Later volgde een voorzitterschap van de Nationale Luchtvaartmaatschappij van 1991 tot 1993.
Zijn electorale loopbaan ging eveneens vooruit. Hij werd verkozen tot gemeenteraadslid in Luik en in 1992 tot lid van de Kamer van Volksvertegenwoordigers. In 1995 werd hij voorzitter van de PRL-FDF-groep in de Kamer. Tegelijk bekleedde hij ook mandaten in de bedrijfswereld. Zo was hij van 1992 tot 1999 voorzitter van de raad van bestuur van SEFB bank, later Record Bank, en was hij bestuurder bij het coördinatiecentrum van de Carmeuse-groep en bij Compagnie des wagons-lits.
Na de federale verkiezingen van 1999 trad hij toe tot de federale regering als minister van Financiën, een functie die hij ononderbroken bekleedde tot 2011. In de regering-Verhofstadt II was hij ook verantwoordelijk voor het Gebouwenagentschap. Op een later moment volgde hij Louis Michel op als vice-eerste minister en werd hij voorzitter van de MR-partij. In de regering-Leterme II was hij de Franstalige minister bevoegd voor institutionele hervormingen. Als minister van Financiën ontwierp hij een systeem met aanzienlijke belastingverlagingen voor multinationals, steunde hij de aanbevelingen van het IMF en pleitte hij voor het loskoppelen van de indexering van lonen en sociale voordelen van de kosten van het levensonderhoud. Voor de wetgevende verkiezing was hij ook lijsttrekker van de MR voor de Kamer in Luik.
Verkiezingswinst in 2007
Na de federale verkiezingen van 10 juni 2007 werd de Belgische liberale familie, bestaande uit MR en Open VLD, de grootste politieke familie. Voor de MR betekende dit een sterk resultaat: de partij behaalde 12,52% van de stemmen en veroverde zetels in de Kamer van Volksvertegenwoordigers. In de Senaat haalde de MR 12,31% van de stemmen en 6 zetels. Daarmee werd de partij de tweede politieke kracht in België en de leidende Franstalige partij.
Van regeringsonderhandelaar tot Europees commissaris
Na de verkiezingen van 2007 werd Didier Reynders door koning Albert II aangesteld als informateur. Hij legde die opdracht neer nadat Yves Leterme tot formateur was benoemd. In de regering van eerste minister Guy Verhofstadt was Reynders vice-eerste minister met bevoegdheden voor Financien, Institutionele Hervormingen en Socioeconomische Hervormingen. Daarbij deelde hij de verantwoordelijkheid voor Institutionele Hervormingen met Yves Leterme. Vanaf 2008, en later opnieuw onder Van Rompuy in 2009, bekleedde hij volgens het protocol de nummer 2-positie in de regering.
Tijdens de federale verkiezingen van 2010 leden de liberalen verliezen in Wallonie aan de socialisten en in Vlaanderen aan de N-VA-nationalisten. In de politieke crisis die daarop volgde, kreeg Reynders een opdracht van een maand als informateur. Later werd hij na interne partijverkiezingen opgevolgd door Charles Michel als voorzitter van de MR, na partijcontroverse.
Op 6 december 2011 werd Reynders in de regering-Di Rupo federaal minister van Buitenlandse Zaken, Buitenlandse Handel en Europese Zaken. Hij behield die portefeuille ook in de regering van Charles Michel in 2014. In februari 2016 kwam hij onder kritiek te staan na een ontmoeting tijdens een reis naar Saudi-Arabie met een prins die veroordeeld was voor drugshandel en gezocht werd door Interpol.
Na de federale verkiezingen van 2019 werd Reynders door de koning aangewezen om samen met Johan Vande Lanotte een informatieopdracht te leiden met het oog op de vorming van een regering. Die opdracht groeide uit tot de langste in de Belgische geschiedenis, met meer dan 100 dagen, en evolueerde daarna tot een preformatiemissie om een coalitie met N-VA en PS tot stand te brengen. Op 1 juli 2019 stelde de Michel II-regering hem voor als kandidaat-commissaris voor de Europese Commissie van Ursula von der Leyen. Zijn kandidatuur werd breed aanvaard, behalve door de PTB. Op 10 november 2019 werd hij aangekondigd als Europees commissaris voor Justitie, bevoegd voor het bewaken van de rechtsstaat.
Europese ambities en wetgevende bijdrage
Didier Reynders was een uittredend commissaris en voormalig vice-eersteminister. Hij zocht opvolging binnen de Europese uitvoerende macht, maar slaagde er niet in om voor de tweede keer de post van secretaris-generaal van de Raad van Europa te verkrijgen. In 2011 droeg hij ook bij aan de totstandkoming van een wet die het beroep op de strafbemiddeling uitbreidde.
Controverse rond contacten met Nayef Al Shaalan
In 2012 bezocht Didier Reynders de Saoedische prins Nayef Al Shaalan. Over die ontmoeting rezen vragen, omdat Al Shaalan in Frankrijk bij verstek tot tien jaar gevangenisstraf was veroordeeld wegens cocaïnesmokkel sinds 2007. Daarnaast werd hij verdacht van banden met terroristische organisaties in Syrië. Reynders weigerde vragen van RTBF-journalisten over deze zaak te beantwoorden. In dezelfde biografische context wordt ook vermeld dat de wet drie Kazachse zakenlieden die verdacht werden van corruptie en een Antwerpse groep diamantairen die bij verschillende fraudezaken genoemd werden, van vervolging vrijstelde.
Stemgedrag rond vrouwenrechten
In 2019 stemde België voor de toetreding van Saudi-Arabië tot de VN-Commissie voor de Status van de Vrouw. Die beslissing viel op in de context van de positie van Saudi-Arabië, dat wordt beschouwd als een van de meest achtergestelde landen op het vlak van vrouwenrechten. De stem van België werd daardoor in verband gebracht met een dossier dat gevoelig lag door de beperkte vooruitgang inzake gelijke rechten voor vrouwen.
Controverses en onderzoeken
De loopbaan van Didier Reynders werd meermaals overschaduwd door controverse en verdenkingen. In 2015 kreeg hij kritiek omdat hij zijn gezicht zwart had geschilderd tijdens een traditioneel festival in Brussel. Ook zijn rol in de beslissing van de VN-vrouwencommissie leidde tot controverse.
In 2018 beschuldigde Nicolas Ullens de Schooten, een voormalige agent van de Belgische Staatsveiligheid, Reynders ervan steekpenningen te hebben ontvangen in dossiers rond overheidsopdrachten. Volgens die beschuldigingen zouden smeergelden zijn witgewassen via de verkoop van te dure kunstwerken en via vastgoedtransacties, onder meer met behulp van brievenbusvennootschappen. Ullens de Schooten noemde ook wapenhandelaars en een Congolese presidentskandidaat als corrupteurs. Enkele dagen later werd het onderzoek afgesloten.
Later kwamen ook andere twijfels naar voren over Reynders. In 2020 meldden twee Franse magistratenverenigingen aan de Europese Commissie structurele zwaktes in de garanties voor rechterlijke onafhankelijkheid. Zij betwijfelden daarbij Reynders’ objectieve onpartijdigheid als Europees commissaris voor Justitie en vonden hem te dicht bij voormalig president Nicolas Sarkozy en minister van Justitie Éric Dupond-Moretti staan. In 2023 werd hij opnieuw verdacht in een onderzoek naar witwassen via gokaankopen. De autoriteiten vermoeden dat hij al jarenlang witwasactiviteiten zou hebben uitgevoerd, ook toen hij nog federaal minister was. Tijdens dat onderzoek was hij niet de toezichthoudende minister van de Nationale Loterij.