Johan Bruyneel

Johan Bruyneel tijdens de proloog van de Tour of California 2007
Johan Bruyneel tijdens de proloog van de Tour of California 2007

Johan Bruyneel, geboren in Izegem, is een Belgische voormalig wielrenner en wielerploegleider. Als prof was hij actief van 1987 tot 1998. In die periode won hij etappes in de Tour de France en de Ronde van Spanje, en hij eindigde in 1995 als derde in de Ronde van Spanje. Na zijn loopbaan als renner werd hij ploegleider van de Amerikaanse ploeg US Postal Service, later bekend als Discovery Channel. Onder zijn leiding won Lance Armstrong zeven keer de Tour de France, al werd Armstrong later gediskwalificeerd wegens het opzetten van een dopingprogramma. Na het verdwijnen van US Postal Service na het seizoen 2007 werd Bruyneel ploegleider bij Astana, waar hij met Alberto Contador overwinningen behaalde in alle grote rondes. Daarna stapte hij over naar RadioShack. Na de publicatie van de beslissing van het Amerikaans antidopingagentschap over Armstrong op 24 oktober 2012 verliet hij die ploeg. In 2013 kreeg hij van dat agentschap een verbod van tien jaar op alle wieleractiviteiten; in 2014 maakte het Hof van Arbitrage voor Sport daar een levenslange schorsing van.

Wielercarrière

Johan Bruyneel werd geboren in Izegem en is een Belgische wielrenner en ploegleider. Hij was beroepsrenner van 1987 tot 1998. In die periode behaalde hij ritoverwinningen in de Ronde van Frankrijk en de Ronde van Spanje. Zijn beste eindklassering in een grote ronde was een derde plaats in de Ronde van Spanje in 1995.

Directeurschap bij Amerikaanse profploegen

Johan Bruyneel werd ploegleider van de wielerploeg van de Amerikaanse Postdienst, die later bekend zou worden als Discovery Channel. Die ploeg was gevestigd in de Verenigde Staten en Lance Armstrong was er de kopman. Onder Bruyneels leiding won Armstrong de Ronde van Frankrijk zeven keer, maar die zeges werden later geschrapt nadat Armstrong was gediskwalificeerd wegens het opzetten van een dopingsysteem. Na het seizoen 2007 viel de ploeg uiteen.

Daarna trad Bruyneel toe tot de ploeg Astana als directeur. Met Alberto Contador behaalde hij daar overwinningen in alle grote rondes. Vervolgens maakte hij de overstap naar RadioShack. Hij verliet die ploeg nadat op 24 oktober 2012 de beslissing van het Amerikaans antidopingagentschap over Armstrong was bekendgemaakt. In 2013 schorste het Amerikaans antidopingagentschap Bruyneel voor tien jaar uit alle wieleractiviteiten. Het Wereldantidopingagentschap ging tegen die beslissing in beroep bij het Hof van Arbitrage voor Sport, dat in 2014 een levenslange schorsing oplegde.

Vroege profcarrière en overwinningen

Johan Bruyneel werd geboren in Izegem, België. Op 22-jarige leeftijd werd hij in 1987 profrenner bij de ploeg SEFB-Gipiemme. In de daaropvolgende jaren boekte hij verschillende zeges in internationale koersen. In 1990 won hij de Ronde van de Europese Gemeenschap, gevolgd door winst in de Grote Prijs van Frankfurt in 1991. In 1992 schreef hij zowel de Coppa Placci als de Grote Prijs der Naties op zijn naam, en hij won datzelfde jaar ook een rit in de Ronde van Spanje. Een jaar later won hij een etappe in de Ronde van Frankrijk in Amiens, waar hij een recordgemiddelde van 49,417 km/u liet optekenen. In het eindklassement van die Tour werd hij zevende. In 1995 won hij de zevende rit van de Ronde van Frankrijk, van Charleroi naar Luik. Tijdens die rit reed hij 25 kilometer voor de finish weg, sprintte hij naar de overwinning tegen Miguel Indurain en droeg hij één dag de gele trui in België. Na de rit in Luik ontmoette hij tijdens de huldiging ook de koning van België. In de tijdrit die volgde, verloor hij de gele trui weer aan Indurain. Datzelfde jaar ondersteunde hij Laurent Jalabert, de winnaar van de Ronde van Spanje, en eindigde hij derde in het eindklassement van die wedstrijd. In 1996 kwam hij tijdens de afzink van de Cormet de Roselend in de Ronde van Frankrijk in een ravijn terecht, maar hij bleef ongedeerd. In 1998 beëindigde hij op 34-jarige leeftijd zijn wielercarrière.

Succes bij USPS, Discovery Channel en Astana

In 1999 werd Johan Bruyneel algemeen manager van US Postal Service. Onder zijn leiding werd Lance Armstrong vierde in de Ronde van Spanje van 1998, waarna de ploeg acht van de volgende negen edities van de Tour de France won. Armstrong behaalde in die periode zeven opeenvolgende eindzeges in de Tour de France, tot zijn afscheid in 2005. Ook andere renners boekten grote successen: Alberto Contador won de Tour de France van 2007 en Levi Leipheimer werd derde.

Vanaf 2005 was Discovery Channel de sponsor van Bruyneels ploeg, maar die steun werd in 2007 beëindigd. In negen jaar tijd wonnen zijn ploegen tien grote rondes: acht keer de Tour de France, één keer de Giro d’Italia met Paolo Savoldelli in 2005 en één keer de Ronde van Spanje met Roberto Heras in 2003. Zeven van die overwinningen werden later geschrapt na de diskwalificatie van Lance Armstrong voor de periode 1999 tot 2005 door het Amerikaans Antidopingagentschap en de Internationale Wielerunie.

Na het einde van de ploeg van Discovery Channel kondigde Bruyneel zijn afscheid aan en zei hij een boek te willen schrijven. Dat boek, We Might As Well Win, verscheen bij Houghton Mifflin. Daarna trad hij toe tot de raad van bestuur van een niet nader genoemde organisatie. Later beëindigde hij zijn pensioen door na onderhandelingen met de Kazachse regering de leiding over de Astana-ploeg op te nemen. Voor het seizoen 2008 haalde hij Alberto Contador en Levi Leipheimer weg bij Discovery Channel. Contador won vervolgens de Giro d’Italia en de Ronde van Spanje van 2008 en werd de jongste renner die alle drie de grote rondes won; Leipheimer werd tweede in de Ronde van Spanje. Uiteindelijk bevestigde Bruyneel dat hij Astana aan het einde van 2009 zou verlaten om zich aan te sluiten bij de RadioShack-ploeg.

Belastingsontwijking

Tussen 2008 en 2014 profiteerde Johan Bruyneel van een systeem van belastingontduiking waarbij bedrijven in belastingparadijzen betrokken waren. Volgens de beschikbare gegevens verdiende hij via dit systeem tussen 2005 en 2012 bijna tien miljoen euro. De informatie wijst op financiële voordelen uit constructies die gebruikmaakten van vennootschappen in fiscale paradijzen.

Dopingbeschuldigingen en onderzoek

Na beschuldigingen van Floyd Landis opende de Belgische Wielerbond een onderzoek naar Johan Bruyneel. Hij werd ervan beschuldigd betrokken te zijn bij systematisch dopinggebruik als ploegleider van US Postal Service, het team van Lance Armstrong. De Amerikaanse antidopingorganisatie, USADA, beschuldigde hem later ook van deelname aan een georganiseerd valsessysteem met verboden prestatiebevorderende methoden. Bruyneel was op dat moment geen Amerikaans staatsburger. Volgens verklaringen voor USADA speelde hij een rol in de organisatie van het dopingprogramma binnen het team van Armstrong. In dezelfde periode werden Armstrong zeven eindzeges in de Ronde van Frankrijk afgenomen, samen met al zijn resultaten vanaf een bepaalde datum. Bruyneel vroeg een arbitragezitting aan om de beschuldigingen te betwisten. Hij weigerde ook de Ronde van Frankrijk van 2012 bij te wonen, waar hij RadioShack-Nissan zou leiden, en werd vervolgens door RadioShack ontslagen in onderling overleg met de eigenaars van Leopard SA. Bruyneel kondigde aan dat hij naar Brussel zou gaan om mee te werken aan het onderzoek van de Belgische Wielerbond.

Geschil met Acceptatie Verzekeringsmaatschappij

Op een ongespecificeerde datum trof Lance Armstrong een schikking in een klacht tegen Acceptatie Verzekeringsmaatschappij (AIC). AIC had geprobeerd drie miljoen dollar terug te vorderen die aan Armstrong was betaald als bonussen voor zijn zeges in de Ronde van Frankrijk van 1999 tot 2001. De klacht tegen Armstrong werd geschikt voor een niet bekendgemaakt bedrag nog vóór zijn geplande mondelinge getuigenis. Armstrong legde voor het proces wel een schriftelijke, onder ede afgelegde getuigenis af.

Schorsingen en juridische gevolgen

In 2014 werd Johan Bruyneel door het Amerikaans Arbitrageagentschap voor tien jaar geschorst van alle sportgerelateerde activiteiten. Daarna meldde hij op sociale media dat het Arbitragetribunaal voor Sport een levenslange schorsing had opgelegd, na het beroep van het Amerikaans Antidopingagentschap tegen de beslissing van het Amerikaans Arbitrageagentschap. Daarnaast eiste de Amerikaanse justitie 1,2 miljoen dollar van Bruyneel, op basis van zijn salaris als sportdirecteur van de door US Postal gesponsorde ploeg.

Uitspraken over doping in het wielrennen

In een interview met het Belgische magazine Eddy sprak Johan Bruyneel over doping en de onofficiële regels in het wielrennen. Hij stelde dat Lance Armstrong en hijzelf als voorbeeld werden gesanctioneerd, mede door Armstrongs bekendheid. Volgens Bruyneel wisten veel sportdirecteurs wel wat hun renners deden, maar hoopten ze dat zij niet betrapt zouden worden. Hij zei ook dat leidinggevenden van de Internationale Wielerunie op de hoogte waren van doping en daarom hematocrietgrenzen invoerden, omdat epo en bloedtransfusies niet detecteerbaar waren. Daarnaast merkte hij op dat de meeste journalisten zwegen om hun inkomen te beschermen. Bruyneel toonde zich optimistisch over het ontbreken van technologische doping bij profs en zag een mentaliteitsverandering bij jongere generaties. Hij zei dat jonge renners doping niet overwegen en zelfs vitaminen al als grensgeval beschouwen.

Weergave in de film "Het programma"

In de film "Het programma" van Stephen Frears, een biografische film uit 2015 over Lance Armstrong, wordt Bruyneel vertolkt door de Franse acteur Denis Ménochet.

Scroll naar boven