Bart De Wever werd geboren in Mortsel, een Nederlandstalige stad in België in de Vlaamse Regio nabij Antwerpen. Hij groeide op in een politieke omgeving die dicht bij de Volksunie stond. Zijn vader was spoorwegwerker en lid van de Volksunie, en zijn moeder was winkelierster. Zijn grootvader was secretaris van het Vlaams Nationaal Verbond, een extreemrechtse Vlaamse partij in het interbellum, die door de nazi-bezetter als enige partij werd erkend. Bart De Wever verklaarde in een interview dat zijn grootvader geen collaboratieplegen had begaan. Zijn broer, Bruno De Wever, werd in 1960 in Mortsel geboren en werd historicus met focus op het Vlaams nationalisme. Bart De Wever is lid van de Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA) en leidde die partij van 2004 tot 2025. Hij was ook voorzitter van de partij, die een rechts-nationalistische koers voert en confederalisme in België bepleit. Sinds 2025 is hij premier van België en daarmee de eerste Vlaamse nationalist die de federale regering leidt. Daarnaast zetelde hij achtereenvolgens in het Vlaams Parlement, de Kamer van Volksvertegenwoordigers en de Senaat. Hij werd burgemeester van Antwerpen en speelde vanaf 2007 een rol in alle post-electorale regeringsformaties. Na de verkiezingen van 2024 vormde hij de ‘Arizona’-coalitie met MR, Les Engagés, CD&V en Vooruit.
- Hoe groeide Bart De Wever uit tot een sleutel figuur in de Belgische politiek?
- Hoe zag Bart De Wever zijn jeugd en opleiding eruit?
- Hoe ontwikkelde Bart De Wever zich politiek in de periode van het CD&V-N-VA-kartel en de daaropvolgende breuk?
- Hoe deed Bart De Wever het in Slimste mens ter wereld?
- Hoe verliepen de onderhandelingen en politieke doorbraak rond Bart De Wever in 2009?
- Hoe ontwikkelden de sociale en politieke dossiers rond Bart De Wever zich eind 2022 en in 2023?
- Hoe keek Bart De Wever aan tegen België, Vlaamse autonomie en de toekomst van de Belgische staat?
- Waar kwam Bart De Wever in deze periode mee in de controverses terecht?
- Hoe verschijnt Bart De Wever in de roman Bart chez les Flamands?
Politieke opgang en federale doorbraak
Bart De Wever werd geboren in Mortsel en is een Nederlandstalige Belgische staatsman. Hij is lid van de Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA) en stond van 2004 tot 2025 aan het hoofd van die partij. Die partij is rechts-nationalistisch en pleit voor confederalisme in België. Sinds zijn opkomst in de federale politiek zetelt De Wever achtereenvolgens in het Vlaams Parlement, de Kamer van Volksvertegenwoordigers en de Senaat.
Vanaf 2010 won de N-VA alle federale verkiezingen. De Wever speelde vanaf 2007 een rol in alle regeringsformaties na verkiezingen, waardoor hij een vaste factor werd in de Belgische coalitiepolitiek. In Antwerpen werd hij in 2012 verkozen tot burgemeester.
Na de verkiezingen van 2024 vormde De Wever de Arizona-coalitie met de liberalen MR, de centrische Les Engagés, de christendemocraten CD&V en de socialisten van Vooruit. Sindsdien is hij premier van België en werd hij de eerste Vlaamse nationalist die de federale regering leidt.
Jeugd, familie en opleiding
Bart De Wever werd geboren in Mortsel, een Nederlandstalige stad in de Vlaamse Regio nabij Antwerpen. Zijn vader werkte als spoorwegbediende en zijn moeder was winkelierster. Hij groeide op in een politiek milieu dat dicht bij de Volksunie stond, een partij die Vlaams-nationalisme steunde. Ook zijn vader was lid van de Volksunie. Zijn grootvader was secretaris van de Vlaamse Nationale Liga, een uiterst rechtse Vlaamse partij uit het interbellum die door de nazi-bezetter als enige partij werd erkend. De Wever verklaarde later in een interview dat zijn grootvader geen collaboratie had gepleegd.
Tijdens zijn kinderjaren woonde Bart De Wever in een appartement boven het hoofdkwartier van het Vlaams Nationaal Jeugdverbond, waar zijn ouders als conciërges werkten. In zijn jeugd was hij zelf ook lid van dat jeugdverbond. Daarnaast had hij een broer, Bruno De Wever, die in 1960 in Mortsel werd geboren en historisch onderzoek deed naar het Vlaams-nationalisme. Bruno De Wever is professor aan de faculteit geschiedenis van de Universiteit Gent, specialist in de Vlaamse beweging, lid van de wetenschappelijke raad van het Centrum voor Oorlogs- en Hedendaagse Geschiedenissstudies en auteur van vele artikels en boeken over de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog en het nationalisme in België. Bart De Wever heeft ook een zus, Karina, die in 1967 werd geboren.
Bart De Wever behaalde een diploma geschiedenis en een pedagogisch bekwaamheidsbewijs voor het secundair onderwijs aan de Katholieke Universiteit Leuven. Tijdens zijn universiteitsjaren was hij lid van het Liberaal Vlaams Studentenverbond. Van 1991 tot 1994 was hij lid van de Antwerpse en Leuvense afdelingen van het Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond. In 1996 werd hij verkozen tot lid van de districtsraad van Berchem.
Van kartel tot oppositie
Tijdens de politieke verschuivingen rond 2004 sloot de N-VA een akkoord met CD&V, een van de grote politieke partijen in het land. Het kartel CD&V-N-VA diende voor de regionale verkiezingen van 2004 een gezamenlijke lijst in en behaalde de overwinning. Daardoor werd het de dominante formatie in de Vlaamse regionale regering. In de federale verkiezingen verscheen Bart De Wever op de tweede plaats van de kartellijst in het Antwerpse kiesdistrict, aangevoerd door Inge Vervotte, en hij werd verkozen tot federaal volksvertegenwoordiger. Het kartel groeide in de Kamer van Volksvertegenwoordigers uit tot de grootste fractie met 30 zetels, waarvan 5 voor N-VA.
Na 192 dagen onderhandelingen werd een overgangsregering, Verhofstadt III, gevormd terwijl de partijleiders verder bleven debatteren. Die onderhandelingen leidden uiteindelijk tot de vorming van de regering-Leterme I, bestaande uit vijf partijen. De N-VA weigerde daaraan deel te nemen, maar stemde wel voor het vertrouwen. Bart De Wever betreurde dat er geen concrete partijafspraken waren gemaakt over staatshervorming, al bleef hij een bondgenoot van CD&V. Hij benadrukte dat vooruitgang nodig was op het vlak van sociaal-economische regionalisering, onder meer voor arbeidsmarkt en fiscaliteit. Volgens hem was de staatshervorming zeer onvoldaan besproken.
Later besliste de N-VA op het congres in Gent om zich af te scheiden van het kartel met CD&V en naar de oppositie te gaan. Bart De Wever verweet CD&V toen dat de partij haar verkiezingsbeloften over staatshervorming niet had nagekomen en te veel toegevingen had gedaan aan Franstaligen. Ondanks die breuk behaalde de N-VA 16 van de 124 zetels en werd ze de grootste partij in Vlaanderen. Daarna vormde de partij samen met de christendemocraten van CD&V en de socialisten van Sp.a een tripartite regering om de Vlaamse Gewest te besturen. Philippe Muyters en Geert Bourgeois, beiden van De Wevers N-VA, werden daarbij minister in de Vlaamse regering.
Slimste mens ter wereld
In 2009 was Bart De Wever kandidaat in het televisieprogramma Slimste mens ter wereld op de Vlaamse zender VRT. Hij nam deel aan een reeks afleveringen van de quiz en bereikte daarbij de finale. Zijn deelname trok zo aandacht binnen het programma en eindigde met een plaats in de laatste ronde.
Doorbraak en onderhandelingen in 2009
In 2009 werd Bart De Wever door de ranking van de VRT verkozen tot man van het jaar. Hij was toen voorzitter van de Nieuw-Vlaamse Alliantie, die dat jaar de grootste partij in België werd met 17,40 procent van de stemmen en 27 zetels in de Kamer van Volksvertegenwoordigers. Binnen de onderhandelingen gaf De Wever de voorkeur aan gesprekken met de liberale partijen MR en Open VLD. Tegelijk kreeg hij en zijn partij steun van de centrumpartij CD&V.
De gesprekken verliepen echter moeizaam. Op een bepaald moment verbrak De Wever de onderhandelingen en verklaarde hij ze mislukt. Hij riep vervolgens alle partijen op om de gesprekken over staatshervorming en regeringsvorming opnieuw op te starten. Volgens hem waren de toegevingen van de Franstaligen vanuit Vlaams standpunt verwaarloosbaar. Zijn beslissing om de onderhandelingen stop te zetten werd ook gelezen als een tactiek om de liberale partijen alsnog aan de onderhandelingstafel te krijgen. De Wever schatte zelf dat er vooral met MR nog punten van akkoord mogelijk waren, vooral op socio-economisch vlak en rond een meer confederaal staatsproject. Tegelijk uitte hij scepsis over gunstige onderhandelingen over Brussel-Halle-Vilvoorde met Franstalige liberalen.
Enkele weken later kreeg hij van koning Albert II een opdracht van tien dagen om moeilijke punten uit te klaren, 117 dagen na de laatste Belgische verkiezingen. De Wever diende een nota in waarin hij de maximumtoegevingen beschreef die de N-VA bereid was te doen. Die nota werd door Franstalige partijen onaanvaardbaar bevonden omdat ze volgens hen geen consensus bood. In een interview met Der Spiegel verklaarde De Wever dat Walen zich verzetten tegen belangrijke institutionele hervormingen. Hij zei ook dat het vormen van een federale regering steeds moeilijker werd, en waarschuwde dat deelnemen aan zo'n regering kon betekenen dat men de volgende verkiezingen verloor. Volgens hem was zijn partij verkozen omdat ze radicale hervormingen voorstond en omdat men erop vertrouwde dat ze na zes maanden onderhandelen niet zou capituleren.
Aan het einde van december werd hij opnieuw bekroond, ditmaal door de kranten van Groupe Sud Presse en een jury van Le Soir. Zijn politieke profiel werd in die periode verder versterkt. Na zijn herverkiezing als partijvoorzitter in de N-VA steeg zijn populariteit in Vlaanderen volgens peilingen. Ook buiten de politieke onderhandelingen viel hij op: hij werd officieel ontvangen in Londen door de Britse premier David Cameron en werd daarna opnieuw verkozen als voorzitter van de N-VA. In dezelfde periode verloor hij door een drastisch dieet zestig kilo, wat zijn uiterlijk sterk veranderde.
Sociaaleconomische spanning en Europese dossiers
Eind 2022 riepen de vakbonden werknemers op om zich te mobiliseren tegen het besparingsproject van Bart De Wever, wat uitmondde in een algemene staking. In maart 2023 werd hij door de Nederlandse premier Dick Schoof uitgenodigd voor een bijeenkomst van Europese leiders, samen met Giorgia Meloni, Mette Frederiksen en vertegenwoordigers van Hongarije en Oostenrijk. Tijdens dat overleg wilden de leiders strikter immigratiebeleid invoeren en invloed uitoefenen op het EU-asielbeleid, onder meer via strengere grenscontroles en opvangcentra voor migranten buiten Europa. In juni 2023 kondigde Bart De Wever aan dat België het arrestatiebevel van het Internationaal Strafhof tegen Benjamin Netanyahu zou negeren, waarmee hij het eerdere regeringsbeleid omgooide.
Visie op België en het confederalisme
Bart De Wever en zijn partij La Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA) wilden Vlaamse onafhankelijkheid onderhandeld binnen het Europese kader. Toch vermijdde De Wever vaak om over Vlaamse onafhankelijkheid te spreken, omdat hij geen gematigde kiezers wilde verliezen. Hij gebruikte ook geen traditionele nationalistische retoriek die autonomie eiste op basis van een Vlaamse nationale identiteit.
In zijn visie werkte België niet goed en bestonden er uiteenlopende standpunten tussen de delen van het land. Hij stelde herhaaldelijk dat het verdwijnen van België een logisch en geleidelijk proces was. Volgens hem waren de Belgische politieke partijen verdeeld en was het Belgische netwerk aan het wegdeemsteren. Hij beschouwde die evolutie als een ontwikkeling op lange termijn die niet tegen te houden was door federale kieskringen. Daarbij wees hij ook op problemen zoals de status van Brussel in het Belgische politieke landschap.
De Wever omschreef zichzelf als een conservatief en niet als een revolutionair. Hij zag België als een permanent diplomatiek overleg tussen twee landen. Tegelijk vond hij dat België al een supranationaal niveau vormde, waarvoor democratische homogeniteit nodig was op nationaal niveau. Hij voorspelde dat de evolutie van België zou uitmonden in een verdamping binnen het kader van de Europese Unie. Volgens hem was België niet vergelijkbaar met Kosovo of andere gevallen, omdat het een EU-lidstaat is en Europa 60 procent van de wetten bepaalt.
Na de Belgische verkiezingen van 2010 werd de N-VA de grootste partij in België met 17,40 procent van de stemmen. De Wever riep toen niet meteen de onafhankelijkheid van Vlaanderen uit. Hij sloot wel niet uit dat België zou verdwijnen en dat de macht zou terugkeren naar de regio's en de Europese Unie. In een interview met Der Spiegel op 6 september 2010 zei hij dat België zou verdwijnen en dat de Belgische staat geen toekomst had. Tegelijk verklaarde hij dat hij niet werkte aan het onmiddellijke einde van België.
Op 6 september 2010 vroeg hij meer regionale bevoegdheden voor de Vlamingen. Hij stelde dat justitie, belastingen en sociaal beleid in de Vlaamse regio rechtstreeks door de Vlamingen moesten worden beheerd. Ook vond hij dat het Belgische buitenlands beleid moest opgaan in het buitenlands beleid van de Europese Unie. Hij koppelde institutionele hervormingen en hun economische impact aan de levensvatbaarheid van de Belgische staat. In zijn uitleg functioneerde België niet en was het een mislukt land door onderhandelingsblokkades van zuidelijke partijen.
In 2011 herhaalde hij zijn voorkeur voor een confederatie. Hij zei toen opnieuw dat niets in Belgische context kon werken en dat België voorbij was. Volgens hem betekende de Belgische situatie ook het verlies van Vlaams geld. Hij verklaarde bovendien dat institutionele hervormingen niet werken en dat er buiten de wet gehandeld moest worden.
Controverses en politieke standpunten
Bart De Wever werd herhaaldelijk het voorwerp van politieke kritiek en controverse. Vlaams Belang probeerde hem te schaden door een foto uit 1996 te publiceren op de website van Filip Dewinter. Op die foto stond Bart De Wever naast Jean-Marie Le Pen op een conferentie van de Vlaams-Nationale Debatclub in Antwerpen, een organisatie die far-right krachten in Europa wilde verenigen. De Wever ontkende echter dat hij enige band had met de far-right.
Hij was ook aanwezig op het Vlaams Nationaal Zangfeest in Antwerpen, samen met vijfduizend Vlaamse nationalisten, onder wie verkozenen van N-VA en leden van Vlaams Belang. Daar werd de 50e verjaardag gevierd van de Vlaamse jeugdorganisatie Vlaams Nationaal Jeugdverbond.
Zijn uitspraken over de Joodse gemeenschap zorgden voor bijkomende ophef. Hij noemde de excuses van Patrick Janssens aan de Joodse gemeenschap gratuit, terwijl historisch onderzoek aantoonde dat het Antwerpse stadsbestuur en de politie tijdens de Tweede Wereldoorlog samenwerkten met de Duitse bezetter bij de arrestatie van Joodse inwoners. Daardoor kreeg hij kritiek van beide kanten van de taalgrens. Bart De Wever bood daarna zijn excuses aan vertegenwoordigers van de Joodse gemeenschap aan. Francis Martens vond zelfs dat zijn uitspraken bijna Holocaustontkenning inhielden. In een brief erkende De Wever dat hij een inschattingsfout had gemaakt en schreef hij dat politieke communicatie, in tegenstelling tot wetenschappelijke communicatie, geen nuance verdraagt.
Ook andere uitspraken lokten reacties uit. Op VRT zei hij op een zondag dat de verwallonisering van de Belgische economie aan de basis lag en dat Wallonië verantwoordelijk was voor de sluiting van Ford. Later veroorzaakte hij opnieuw opschudding door Antwerpse stadsambtenaren te verbieden om LGBTQ+ T-shirts te dragen aan de loketten. Volgens hem geeft iemand met een regenboog-T-shirt aan een loket een signaal van zijn of haar overtuiging. In een intern overleg in Hoboken in 2016, waarover Belgische kranten berichtten, sprak hij ook over massale arrestaties in Antwerpen en gebruikte hij de term 'Air Francken'. Hij zei daarbij dat de politie en de FOD Buitenlandse Zaken onder Théo Francken op die arrestaties hadden samengewerkt.
Fictieve verschijning in een politieke roman
Bart De Wever verschijnt als een pastiche in de politieke fictieroman Bart chez les Flamands van Frank Andriat, die in 2012 werd gepubliceerd. Het verhaal speelt zich af in 2030 en vermeldt dat de Belgische splitsing veertien jaar eerder heeft plaatsgevonden. In die roman duikt ook Bart Lecoq op, een denkbeeldige Waalse nationalist. Hij is er de leider van de Waalse nationalistische partij NWA, voluit Nouvelle Wallonie.