Rémy Belvaux was een Belgische filmregisseur, acteur en scenarioschrijver. Hij werd geboren in Namen, mogelijk in 1967, en overleed mogelijk op 5 september 2006 in Orry-la-Ville, Frankrijk. Belvaux groeide op in een omgeving waarin tekenen al vroeg zijn belangstelling had. Vanaf 1979 woonde hij in Parijs. Tussen 1982 en 1984 studeerde hij aan de animatiestudio van de Academie voor Schone Kunsten in Châteauroux, ook bekend als Studio Leonardo. Tegelijk volgde hij decoratieve en toegepaste kunsten aan het Technisch Instituut Félicien Rops in Namen, waar hij Benoît Poelvoorde leerde kennen. In 1992 werd hij breed bekend als mede-auteur van de speelfilm This Is Happening Close to You. In de jaren 2000 verwierf hij ook bekendheid als maker van reclamespots. Hij won een prijs op het Filmfestival van Cannes. Belvaux was de jongere broer van filmregisseur Lucie Belvo en theaterregisseur Bruno Belvo en pleegde zelfmoord in september 2006.
- Hoe werd Rémy Belvaux bekend in de filmwereld?
- Hoe verliep de opleiding van Rémy Belvaux en waar ontmoette hij Benoît Poelvoorde?
- Welke kortfilms maakte Rémy Belvaux in de jaren tachtig en begin jaren negentig?
- Hoe werden de filmopnames en de stijl van de film aangepakt?
- Hoe ontwikkelt de documentaire zich tijdens de opnames?
- Hoe werd de film "Het gebeurde naast u" ontvangen op festivals en in de bioscoop?
- Hoe werd de film van Rémy Belvaux door critici en onderzoekers geïnterpreteerd?
- Welke controverse ontstond rond de film « Het gebeurde naast u »?
- Hoe ontwikkelde Rémy Belvaux zijn loopbaan na het succes van zijn eerste film?
- Hoe verliep de laatste periode van Rémy Belvaux en wanneer stierf hij?
- Waarmee hield Rémy Belvaux zich bezig als scenarioschrijver in 2012?
Filmcarrière en bekendheid
Rémy Belvaux werd geboren in Namen, België, mogelijk in 1967. Hij was een Belgische filmregisseur van langspeelfilms en reclamespots, en werkte ook als acteur en scenarioschrijver. In 1992 werd hij breed bekend als medeauteur van de langspeelfilm "C’est arrivé près de chez vous". In de jaren 2000 kreeg hij verdere erkenning als bedenker van reclamespots. Hij won ook een prijs op het Filmfestival van Cannes. Belvaux was de jongere broer van filmregisseur Lucie Belvo en van toneelregisseur Bruno Belvo.
Opleiding en vorming
Rémy Belvaux werd geboren in Namen, aan de samenvloeiing van de Samber en de Maas. Al van jongs af aan toonde hij belangstelling voor tekenen. Zijn vader werkte als beheerder van een internaat in het Koninklijk Atheneum van Philippeville en was tevens actief als vakbondsman. Vanaf 1979 woonde Belvaux in Parijs.
Tussen 1982 en 1984 volgde hij een opleiding in de animatiestudio van de Academie voor Schone Kunsten in Châtellerault, die ook bekendstaat als Studio Leonardo. Tegelijkertijd studeerde hij decoratieve en toegepaste kunsten aan het Technisch Instituut Félicien Rops in Namen, waar hij Benoît Poelvoorde ontmoette. Belvaux had de bedoeling in de voetsporen te treden van zijn oudere broer Luc Belvaux, die verschillende filmrollen op zijn naam had staan, maar hij voelde zich niet echt acteur. Zijn sterktes lagen volgens hemzelf bij het scenarioschrijven en het tekenen.
Hij raakte ook gefascineerd door het werk van een Belgische striptekenaar en kunstenaar, en bewonderde vooral een bepaalde strip. In 1986 schreef hij zich in voor een animatiespecialisatie in Brussel en studeerde daar een jaar. Daarna ging hij naar een hogere school voor theater en film in Brussel, opgericht door de Franse Gemeenschap van België. Ook daar ontmoette hij opnieuw Benoît Poelvoorde.
Vroege kortfilms en satire
In 1986 maakte Rémy Belvaux de korte film «475° Fahrenheit», die 1,39 minuten duurde. Een jaar later volgde «Lover of Mother», waarin familieleden meespeelden en Benoît Poelvoorde de geliefde-held vertolkte. In 1987 maakte en produceerde Belvaux samen met zijn vrienden André Bonzel en Benoît Poelvoorde ook een dertien minuten durende korte parodiefilm. Daarnaast creëerde hij onder begeleiding van een professor de tweede korte film «Killing is Living». In 1992 werkte hij samen met Bonzel en Poelvoorde aan de film «C'est arrivé près de chez vous», die op de Amerikaanse markt werd uitgebracht onder de alternatieve titel «Man Bites Dog». Die productie werd omschreven als een satirische pseudo-documentaire in zwart-wit.
Draaiopnames en stijl
Voor de opnames werkte Pulpulld zijn budgetbeperkingen weg door zijn moeder, grootmoeder en grootvader van moederszijde als acteurs in te schakelen. Hij lichtte het script daarbij niet toe aan zijn familieleden. De opnames vonden plaats in Brussel, Namen en aan de kust van de Noordzee. De film combineerde een dynamische montage met een realistische aanpak, gebaseerd op technieken uit de cinéma vérité. Daarnaast was het de bedoeling om de film een quasi-marginale en schandalige reputatie te geven. Sommige critici stelden dat de anonimiteit van de makers de cultstatus van de film versterkte.
Verloop van de film
De biografie volgt een groep cineasten die samen met een seriemoordenaar een documentaire maken. In de film worden verschillende slachtoffers getoond, onder wie bejaarden, arme mensen, arbeiders en immigranten. De moordenaar doodt mensen voor de camera, terwijl hij op zijn daden commentaar geeft, poëzie voordraagt en filosofeert. Tegelijk wordt hij neergezet als een gewone man met charme, soms grappig, en als een moderne Robin Hood. Hij is gul voor zijn familie, zijn ouders en het filmteam, en wordt beschreven als beleefd, intelligent, sociaal en geliefd bij anderen. Gaandeweg veranderen de makers van toeschouwers in handlangers van de moordenaar. Aan het einde worden zowel de documentairemakers als de hoofdpersoon neergeschoten door een succesvollere moordenaar. De dood van de laatste filmmaker wordt gesymboliseerd door een camera die op de grond ligt.
Succes van "Het gebeurde naast u"
De film "Het gebeurde naast u" werd in 1992 in Cannes voorgesteld door de Franse Vereniging van Filmcritici. Op het festival ontstonden vechtpartijen onder toeschouwers die de provocerende film wilden zien. De film won twee prijzen op het Filmfestival van Cannes en kreeg daarnaast een prijs op het Filmfestival van Toronto en een onderscheiding van de Franse Vereniging van Filmcritici. In Frankrijk kende de film ook een groot commercieel succes en bracht hij meer op dan "De terugkeer van Batman".
Ontvangst en interpretatie van de film
In de Belgische culturele en cinematografische traditie worden jonge regisseurs vaak bekeken vanuit een specifieke filmopvatting, en ook de receptie van horrorfilms werd daarbij genoemd. Volgens de beschikbare beschrijvingen nemen Belgen doorgaans geen uitgesproken standpunt in vóór of tegen horrorfilms, die door toeschouwers vaak eerder onverschillig worden onthaald. Tegelijk konden zulke films op het Internationaal Fantastisch Filmfestival van Brussel wel voor sensatie zorgen.
De film werd door uiteenlopende commentatoren verschillend geduid. Een Franse kunstcriticus wees op de verwantschap met strips en met materiaal uit sensatiebladen, en vergeleek de film met de televisiereeks Twin Peaks van David Lynch. Olga Artemjeva noemde de film de eerste poging om horrorkenmerken te vertalen naar een pseudo-documentaire stijl. Zij zag daarin een poging om de breekbaarheid tussen werkelijkheid en het nabootsen van kunst te tonen, maar weigerde de film zelf als horror te klasseren. Volgens haar gebruikten de makers slechts enkele typische elementen van horrorfilms.
De encyclopedisten Ernst Mathijs en genoemde auteurs plaatsten Welkom in het volgende huis in de richting van Nieuw Geweld, samen met onder meer True Love, Killing Zoe, Pulp Fiction en Natural Born Killers. Binnen die stroming werd filmisch geweld behandeld als een esthetisch element, zonder moreel oordeel en met ironie. Kunsthistoricus Charles Derry beschouwde de film dan weer als een satire op moderne voyeurisme en exploitatiecinema. Hij stelde ook dat de film het begrip van de banaliteit van het kwaad van de Duits-Amerikaans-Joodse filosoof Hannah Arendt zichtbaar maakt.
Controverse rond de film « Het gebeurde naast u »
De film « Het gebeurde naast u » veroorzaakte in bijna alle landen waar hij werd vertoond controverse. De directeur van het Internationaal Filmfestival van Tokio werd ontslagen omdat hij de film had getoond, waarna de film werd verboden. In de Verenigde Staten en Australië werden sterk ingekorte versies vertoond. In Frankrijk eisten organisaties die verantwoordelijk waren voor de reclame- en advertentieregels dat een affiche met een met bloed besmeurde paspop werd vervangen door een afbeelding met met bloed besmeurde kunstgebitten. Ook schreef de Russische filmcriticus Stanislav Zelvenski een bespreking over de film.
Latere carrière in film en reclame
Na het succes van zijn eerste film kreeg Rémy Belvaux moeite om nieuwe projecten van de grond te krijgen. Samen met Benoît Pulver en André Bonzel richtte hij het filmproductiebedrijf Les Artistes Associés op. In 1996 speelde hij een rol in de korte film Hoe de koe zonder bel van Pascal Allongé. Tussen 1997 en 1998 verscheen hij ook in een televisieserie van 48 afleveringen van telkens drie minuten.
Vanaf de jaren 1990 maakte Belvaux reclamespots voor het Franse reclamebureau Quad Productions. Tot zijn klanten behoorden Loto, Ikea, Total, Manpower, Coca-Cola en BNP Paribas. Tegen 2004 gold hij als een van de invloedrijkste reclameregisseurs in Frankrijk. Voor reclames voor Total en IKEA won hij prijzen op het Internationaal Reclamefestival in Méribel. In 2005 kreeg hij daar opnieuw een onderscheiding voor reclamesfilms, en datzelfde jaar won hij ook de Zilveren Leeuw op het Cannes Lions Internationaal Reclamefestival voor een reclamespot.
Op 4 februari 1998 kreeg Belvaux veel media-aandacht als een van de twee personen die een taart naar Bill Gates gooiden. Hij werd daarvoor veroordeeld wegens lichte geweldpleging en kreeg een geldboete. Volgens zijn eigen doelstelling wilde hij met die actie belangstelling wekken voor het gebruik van internet in functie van de behoeften van het land en het dagelijkse leven van de burgers.
Laatste jaren en overlijden
Rémy Belvaux pleegde op 4 september 2006 zelfmoord in Orry-la-Ville, bij Parijs, en werd daar rond 22.35 uur dood aangetroffen in het departement Oise. Hij was 39 jaar oud. Zijn dood had ook een zware impact op zijn levenspartner Odile, die het verlies van een goede vriend diep betreurde. In de periode ervoor waren de relaties met zijn nauwe vrienden Noël Godin en Benoît Poelvoorde bijna volledig verbroken. Met de broers kwam hij slechts af en toe samen, meestal op kerstavond.
Scenarioschrijven voor een korte film
In 2012 schreef Rémy Belvaux het scenario voor de korte film "De man bijt hond: Het vervolg", geregisseerd door Declan Harley in de Verenigde Staten. Het scenario werd geassocieerd met een personage in een verhaal over een Belgische seriemoordenaar die New York terroriseert.