Ludo Martens groeide op in een kleinburgerlijk gezin; zijn vader was meubelproducent. Hij studeerde vreemde talen in Wingene en werd er directeur van het kleine blad Algemeen Nederlands Beschaafd. In 1965 schreef hij zich in aan de faculteit Geneeskunde. Hij sloot zich eerst aan bij een katholieke universiteitsgroep, maar keerde zich daarvan af tijdens de protesten van 1968. In die periode omarmde hij het marxisme-leninisme en richtte hij de maoïstische groep Alle Macht aan de Arbeiders (AMADA) op, die in 1979 uitgroeide tot de Partij van de Arbeid van België (PVDA). In de jaren zeventig schaarde AMADA zich onvoorwaardelijk achter de politieke lijn van de Chinese Communistische Partij, terwijl Martens ook fel uithaalde naar het toenmalige beleid van de Sovjet-Unie. Hij schreef vooral in het Frans, onder meer over de politieke geschiedenis van de Democratische Republiek Congo. Zijn boeken, waaronder Stalin. Un altro punto di vista, werden in vele talen vertaald. Martens leefde en reisde veel in Congo, voerde vanaf 1991 campagne voor burgerschap voor immigranten die meer dan vijf jaar in België woonden, en verliet in 1999 de partijleiding om zich toe te leggen op anti-imperialistische solidariteit in Congo. Hij stierf in 2011 aan een ongeneeslijke ziekte, op 65-jarige leeftijd, en liet twee kinderen na: Amada en Jokoba.
- Hoe verliepen de jeugd en de eerste professionele stappen van Ludo Martens?
- Hoe ontwikkelde Ludo Martens zich van student tot partijleider en auteur?
- Hoe behandelde Ludo Martens Stalin en de Sovjetgeschiedenis in Un autre regard sur Staline?
- Welke eenheid van marxistisch-leninistische stromingen stelde Ludo Martens voor?
- Hoe beschreef Ludo Martens de verschillende marxistisch-leninistische stromingen en hun mogelijke eenmaking?
Jeugd en vroege loopbaan
Ludo Martens werd geboren in een kleinburgerlijk gezin; zijn vader was meubelproducent. Hij studeerde vreemde talen in Wingene. Daarna werd hij directeur van het kleine weekblad Algemeen Nederlands Beschaafd in Wingene.
Politieke inzet en werk binnen de PVDA
In 1965 schreef Ludo Martens zich in aan de faculteit Geneeskunde. Hij sloot zich eerst aan bij een katholieke universiteitsgroep, maar maakte tijdens de protesten van 1968 daarvan afstand. In diezelfde periode omarmde hij het marxisme-leninisme en richtte hij de maoïstische groepering Alle macht aan de arbeiders (AMADA) op. Die beweging zou in 1979 uitgroeien tot de Partij van de Arbeid van België (PVDA).
In de jaren 1970 stemde AMADA onvoorwaardelijk af op de politieke lijn van de Chinese Communistische Partij. Martens uitte in die periode ook talrijke scherpe aanvallen op het toenmalige beleid van de Sovjet-Unie. Naast zijn partijwerk schreef hij politiek geïnspireerde teksten en een roman over het verzet tegen Mobutu in Congo. Hij publiceerde voornamelijk in het Frans en zijn boeken, onder meer Stalin. Een ander standpunt, werden in vele talen vertaald.
Vanaf 1991 voerde Martens campagne voor burgerschap voor immigranten in België die er meer dan vijf jaar verbleven. In 1999 trad hij terug uit de partijleiding om zich toe te leggen op anti-imperialistische solidariteit in Congo. Hij stelde ook politieke documenten op waarin hij de PVDA opriep tot interne hervormingen voor het Derde Millennium. Martens schreef bovendien over de politieke geschiedenis van de Democratische Republiek Congo en verbleef en reisde er veelvuldig.
Herlezing van Stalin en de Sovjetgeschiedenis
In 1994 publiceerde Ludo Martens het werk "Stalin. Un altro punto di vista" onder de titel "Un autre regard sur Staline". In dit boek reconstrueerde hij de geschiedenis van de Sovjet-Unie tijdens de jaren onder Stalin en stelde hij de overheersende politieke visie op het Sovjetbeleid in die periode ter discussie. Daarbij behandelde hij onder meer de gedwongen collectivisatie in de Sovjet-Unie en de Grote Terreur.
In de inleiding gaf Martens aan waarom hij het boek schreef. Volgens hem betekende de verdediging van Stalin ook de verdediging van het marxisme-leninisme, wat hij van belang achtte voor de klassenstrijd in de nieuwe wereldorde. Hij stelde dat hij met het boek op wetenschappelijke wijze bourgeoisleugens wilde weerleggen en bevooroordeelde propaganda wilde tegengaan die het historisch geheugen en de werkelijkheid vervalst.
Martens schreef ook over de hongersnood in Oekraïne van 1932, die hij in verband bracht met slechte omstandigheden en met klassevijanden als belangrijkste oorzaken. Daarnaast ging hij in op Aleksandr Solzjenitsyn, die hij beschreef als een stem voor onderdrukte groepen, maar volgens hem slechts een klein deel vertegenwoordigde van tsaristen, bourgeois, koelakken, uitbuiters, maffiosi en aanhangers van Vlasov.
Politiek-theoretische standpunten
Ludo Martens werd binnen de antirevisionistische beweging beschouwd als een vooraanstaand marxistisch theoreticus. In de internationale communistische beweging stond hij bekend om zijn voorstel om de vier belangrijkste marxistisch-leninistische stromingen samen te brengen: de pro-Sovjet, pro-Chinese, pro-Albanese en pro-Cubaanse groepen. Daarnaast wees hij ook op het bestaan van andere, onafhankelijke tendensen. Volgens Martens konden politieke scheidingen die vroeger op principiële gronden belangrijk waren, worden overwonnen vanaf het einde van de Sovjet-Unie. Hij stelde dat de beweging zich kon verenigen op basis van het marxisme-leninisme. Door sommige tegenstanders werd hij wegens zijn politieke ideeën gezien als een apologeet van Stalin.
Internationaal Communistisch Seminar in Brussel
De Belgische Arbeiderspartij organiseerde in Brussel het Internationaal Communistisch Seminar, dat verband hield met het eenmakingsproces. Aan het seminar namen meer dan 150 organisaties uit de hele wereld deel. In zijn theoretisch-politieke analyse stelde Ludo Martens dat de pro-Sovjetstroming door het herstel van het kapitalisme onder Gorbatsjov uiteenviel in talloze tendensen. Hij wees erop dat in de jaren 1960 een pro-Chinese stroming ontstond, maar dat die na de dood van Mao Zedong uiteenviel. Ook de pro-Albanese stroming fragmentiseerde nadat het socialisme in Albanië instortte. Daarnaast benoemde hij een pro-Cubaanse stroming, die vooral in Latijns-Amerika aanwezig was, en merkte hij op dat sommige partijen een onafhankelijke positie innamen tegenover deze stromingen. Volgens Martens is het mogelijk de verdeeldheid te overwinnen en marxistisch-leninistische partijen uit verschillende stromingen te verenigen.