Jean de Selys Longchamps

Portret van Jean de Selys Longchamps in militaire uniform
Portret van Jean de Selys Longchamps in militaire uniform

Jean de Selys Longchamps werd in Brussel geboren als zoon van graaf Raymond de Selys Longchamps en Émilie de Theux de Meylandt et Montjardin. Zijn vaderlijke familie, de Selys, behoorde tot de oude adel van Luik. Hij was ook de oom van barones Sybille de Selys Longchamps, de moeder van Delphine van Saksen-Coburg, prinses van België. Op school kende hij een moeilijke loopbaan en hij wisselde meermaals van college. Daarna koos hij, net als zijn vader, voor een militaire carrière. In 1933 trad hij toe tot de schoolsquadron van het regiment der Gidsen en in 1937 werd hij bevorderd tot tweede luitenant bij de cavalerie. Tijdens de Achttien Dagen Veldtocht van de Tweede Wereldoorlog vocht hij onder meer bij Lanaken, aan de Gete, aan de Leie en bij het Kanaal van Juncie Maas-Schelde. Na de capitulatie weigerde hij zich neer te leggen en bereikte hij per schip Groot-Brittannië vanuit De Panne. Later keerde hij nog kort terug naar Frankrijk, waarna hij via Spanje en Portugal opnieuw naar Engeland ontsnapte en zich bij de Koninklijke Luchtmacht aansloot. Hij diende er bij squadron 609 en viel op 20 augustus 1943 het Gestapo-hoofdkwartier aan op 453 avenue Louise in Brussel. Hij overleed op de RAF-basis in Manston.

Militaire loopbaan en aanval op de Gestapo

Jean de Selys Longchamps werd geboren in Brussel. Hij was cavalerieofficier en reserve-luitenant bij het regiment der Gidsen in het Belgische leger. Later sloot hij zich in het Verenigd Koninkrijk aan bij de Royal Air Force, bij squadron 609. Tijdens de oorlog voerde hij op 20 augustus 1943 een aanval uit op het hoofdkwartier van de Gestapo aan de Louizalaan 453 in Brussel. Hij overleed op de RAF-basis in Manston.

Afkomst en jeugd

Jean de Selys Longchamps werd geboren in Brussel. Hij was de zoon van graaf Raymond de Selys Longchamps en Émilie de Theux de Meylandt et Montjardin. Zijn vaderlijke familie, de Selys, behoorde tot de oude adel uit Luik. Jean de Selys Longchamps was ook de paterne oom van barones Sybille de Selys Longchamps, de moeder van Delphine de Saksen-Coburg, prinses van België. Zijn schoolloopbaan verliep moeizaam: hij wisselde verschillende colleges. Daarna koos hij, net als graaf Raymond de Selys Longchamps, voor een militaire loopbaan.

Militaire opleiding en Tweede Wereldoorlog

In 1933 trad Jean de Selys Longchamps toe tot de schooleskadron van het regiment der Gidsen. Vier jaar later werd hij bevorderd tot onderluitenant bij de cavalerie. Tijdens de Achttiendaagse Veldtocht in de Tweede Wereldoorlog nam hij deel aan de gevechten bij Lanaken, aan de Gete, aan de Leie en nabij het Kanaal van de Meuse-Escaut, als lid van de wielrijdersgroep van de infanteriedivisie. Hij weigerde de capitulatie en bereikte Engeland over zee vanuit De Panne. Nadien keerde hij kort terug naar Frankrijk om deel te nemen aan de Franse campagne. Vervolgens ontsnapte hij via Spanje en Portugal en keerde hij eind herfst 1940 terug naar Engeland. Na zijn terugkeer meldde hij zich aan bij de Royal Air Force. In maart 1941 was hij leerling-piloot aan de Frans-Belgische school in Odiham. Daarna behaalde hij zijn vliegbrevet en vervoegde hij het 164ste jachtsquadron van de RAF. Dat squadron werd ingezet ter verdediging van Zuid-Engeland. Selys Longchamps specialiseerde zich in laagvliegende operaties met een Hawker Typhoon, bewapend met vier 20 mm-kanonnen.

Aanval op het Gestapo-gebouw in Brussel

Jean de Selys Longchamps had de exacte geografische ligging bestudeerd van het twaalf verdiepingen tellende gebouw waarin de kantoren van de Gestapo waren ondergebracht. Hij kende het gebouw aan de Louizalaan omdat hij er voor de oorlog een vriend had bezocht. Op 20 mei 1943 vloog hij op lage hoogte over Brussel om het Duitse luchtafweergeschut te ontwijken. Vervolgens viel hij het Gestapo-gebouw aan de Émile De Motlaan aan met een Hawker Typhoon, opnieuw zeer laag vliegend. Hij vuurde met de boordkanonnen op het gebouw en vernielde daarbij de ramen op alle verdiepingen. Daarna vloog hij over het dak van het gebouw en liet hij Britse en Belgische vlaggen boven de Brusselse daken vallen. Na de aanval landde hij veilig in Engeland om 11.35 uur.

Volgens zijn verslag liet de Gestapo vijf doden registreren, onder wie Alfred Thomas, de plaatsvervangend commandant van de Sipo-Sd. Ongeveer tien mensen raakten gewond op alle verdiepingen van het gebouw. Brusselse inwoners marcheerden zwijgend op de overkant van het trottoir, terwijl Gestapo-personeel de gevel probeerde te herstellen, die openstond voor alle winden. Het gebouw was niet langer functioneel en had zes weken lang dringende herstellingen nodig.

Na de aanval en de latere herlezing

De beschrijving van de aanval vermeldt dat zijn beschieting geen enkele aanpalende gebouw trof. Het gebouw dat hij beschoten had, bestaat nog altijd en draagt aan de ingang een gedenkplaat. Latere publicaties hebben bovendien geprobeerd enkele hardnekkige misvattingen recht te zetten. Zo wordt in het boek «Op de sporen van Jean de Selys Longchamps» uit 2023, van Marc Audrit en als eerste geautoriseerde biografie, uitgelegd dat het verhaal over een vermeende geallieerde agent die als Duitse officier geïnfiltreerd zou zijn, onjuist is. Volgens die legende zou die agent zijn gedood terwijl hij een lijst van verzetsleden bij zich had; de biografie stelt daartegenover dat het verhaal vals is en dat het betrokken verzetsnetwerk al vijf dagen vóór de raid werd ontmanteld.

Ook over zijn militaire status wordt verduidelijking gegeven. Jean de Selys Longchamps werd gedegradeerd en verloor zijn rang als gevolg van problemen met het management. De beslissing om zijn verantwoordelijkheden weg te nemen, werd genomen vóór de aanval, en militaire correspondentie bevestigt dat dit al vooraf was vastgelegd. Tegelijk wordt hij omschreven als een uitstekende piloot, maar als een slechte manager. Binnen de Koninklijke Luchtmacht bestond een eskader uit twee vluchten van elk ongeveer tien piloten.

Jean de Selys Longchamps overleed ten slotte op de RAF-basis van Manston, nadat hij bij de landing was neergestort toen hij terugkeerde van een missie boven Oostende.

Huldigingen en onderscheidingen

Jean de Selys Longchamps kreeg het Distinguished Flying Cross. In Brussel werd ook een plaats officieel naar hem genoemd: het Carrefour de Selys Longchamps. Daarnaast werd in 1993 een verguld borstbeeld van hem onthuld. Dit borstbeeld werd gebeeldhouwd door Paul Boedts en gegoten door Dirk De Groeve uit Hansbeke.

In de populaire cultuur

Jean de Selys Longchamps wordt in de populaire cultuur vermeld in het stripalbum «Le Groom vert-de-gris» uit de reeks «Spirou en Fantasio». Ook verschijnt hij in het tweeluik «Tyfoon» van Christophe Gibelin, uitgegeven door Éditions Paquet. Verder werd hij in augustus 2022 opgenomen in het maandblad «Fluide Glacial». Deze bijdrage werd verteld door Julien Hervieux en getekend door monsieur le chien.

Scroll naar boven