Darya Safai werd in 1975 geboren in Teheran, Iran, als oudste van twee dochters. Ze groeide op in Iran na de revolutie van 1979 en ervoer er gevoelens van onderdrukking en onrecht nadat het land een strikt conservatieve islamitische republiek werd. Op 22-jarige leeftijd trouwde ze met Saeed Bashirtash. Safai studeerde tandheelkunde aan de Universiteit van Teheran en nam in 1999 deel aan studentenprotesten tegen de intrekking van de vergunning van de Iraanse hervormingsgezinde krant Salam. Op de vierde dag van die protesten leidden zij en Bashirtash een studentenbetoging van honderden duizenden. Na een waarschuwing voor een inval door de veiligheidsdiensten in hun appartement werd haar man ondergedoken, terwijl zij naar haar ouders ging. Twee dagen later werd Safai gearresteerd en 24 dagen later vrijgelaten na betaling van een hoge borg. Daarna legde ze haar eindexamens af, contacteerde haar man in het geheim en besloot samen met hem zo snel mogelijk Iran te ontvluchten. Na haar vlucht sprak een Iraanse rechtbank haar bij verstek schuldig en veroordeelde haar tot twee jaar gevangenis.
- Hoe kwam Darya Safai van haar studentenprotest in Iran uiteindelijk in België terecht?
- Hoe zette Darya Safai zich in voor de toegang van Iraanse vrouwen tot sportstadions?
- Wat gebeurde er met Biografia tijdens de demonstratie in het stadion?
- Welke kritiek uitte Darya Safai op het dragen van de sluier en op de houding van politici daarover?
- Hoe ontwikkelde Darya Safai haar politieke loopbaan binnen N-VA?
- Waarover schreef Darya Safai en hoe verscheen zij in de media?
- Welke erkenningen ontving Darya Safai in 2016?
Studie, protest en vlucht uit Iran
Darya Safai werd in 1975 geboren in Teheran als de oudste van twee dochters. Ze groeide op in Iran na de revolutie van 1979 en ervoer er gevoelens van onderdrukking en onrecht nadat het land een strikt conservatieve islamitische republiek was geworden. Op 22-jarige leeftijd trouwde ze met Saeed Bashirtash. Ze studeerde tandheelkunde aan de Universiteit van Teheran en nam in 1999 deel aan studentenprotesten tegen de intrekking van de licentie van de Iraanse hervormingsgezinde krant Salam.
Op de vierde dag van die protesten leidden Safai en haar man een studentendemonstratie van honderden duizenden mensen. Op de vijfde dag werden ze gewaarschuwd voor een inval van de veiligheidsdiensten in hun appartement. Haar man vluchtte en dook onder, terwijl zij met de auto naar haar ouders ging. Twee dagen na de inval werd Safai gearresteerd. Na 24 dagen in de gevangenis kwam ze vrij op borgtocht, waarbij ze zelf dacht dat het regime haar had vrijgelaten om hen naar haar ondergedoken man te leiden. Na haar vrijlating legde ze haar eindexamens af.
Daarna nam ze in het geheim contact op met haar man en besloten ze zo snel mogelijk Iran te verlaten. Ze planden een ontsnapping via Turkije, maar haar man werd daar gearresteerd door de Turkse autoriteiten. Safai zelf werd na haar vlucht door een Iraanse rechtbank bij verstek veroordeeld tot twee jaar gevangenis. Op 28 juni 2000 landden zij en haar man op de luchthaven van Zaventem. Safai leerde snel Nederlands en Frans. Omdat haar diploma in België niet werd erkend, moest ze de laatste twee jaar van tandheelkunde aan de Vrije Universiteit Brussel overdoen. Daarna richtte ze samen met haar man tandartspraktijken op in Brussel en Antwerpen. In 2003 kreeg ze de Belgische nationaliteit.
Actie voor toegang tot stadions
In 2014 richtte Darya Safai de groep Let Iranian Women Entering Their Stadiums op om te strijden voor het recht van Iraanse vrouwen om sportwedstrijden in stadions bij te wonen. Zij gebruikte het stadionverbod als symbool voor de discriminatie waarmee Iraanse vrouwen te maken kregen. Safai stelde ook dat FIFA zijn statuten niet naleefde in verband met de Islamitische Republiek Iran en verwees daarbij naar artikel 3 van de FIFA-statuten. Haar brief kreeg steun van meer dan 200 vooraanstaande Iraanse academici, mensenrechtenactivisten, burgers, politici, politieke gevangenen en kunstenaars. Op 2 juni 2017 toonde zij samen met een andere activist de banner Let Iranian Women Enter Their Stadiums tijdens de volleybalwedstrijd Italië-Iran in de FIVB Volleyball World League in Pesaro, Italië.
Incident tijdens de demonstratie
Tijdens de demonstratie werd Biografia met geweld uit de tribunes van het stadion verwijderd door de Italiaanse politie. Daarbij knipte de politie de banner in stukken. Het incident werd gefilmd door minstens een omstander.
Standpunt over de sluier
Darya Safai voerde campagne tegen de verplichte hijabwetten in Iran. Volgens haar gaan die wetten gepaard met discriminatie en onderdrukking van Iraanse vrouwen. Ze bekritiseerde ook westerse politici die stellen dat het dragen van islamitische sluiers in het Westen een kwestie is van godsdienstvrijheid, gelijke rechten of culturele diversiteit. Safai noemde het goedpraten van de sluier als tolerantie of multiculturalisme cultureel relativisme en onrechtvaardige steun aan institutionele discriminatie. In 2016 uitte zij daarnaast kritiek op de Belgische senator Christine Defraigne, omdat die tijdens een officieel bezoek aan Iran een sluier droeg tijdens regeringsvergaderingen.
Politieke loopbaan
Door haar activisme voor vrouwenrechten werd Darya Safai benaderd door Open Vld en de Nieuw-Vlaamse Alliantie om zich verkiesbaar te stellen. In 2018 sloot zij zich aan bij N-VA. Dat jaar kandideerde zij in Vlaams-Brabant bij de Belgische lokale verkiezingen, maar werd niet verkozen. Bij de federale verkiezingen van 2019 stond zij opnieuw op de N-VA-lijst in Vlaams-Brabant en werd zij verkozen tot lid van de Kamer van Volksvertegenwoordigers.
In de legislatuur 2019-2024 werd Safai ondervoorzitter van het adviescomite voor sociale emancipatie. Daarnaast werd zij vast lid van de commissies voor buitenlandse zaken en defensie. Zij was ook plaatsvervangend lid in de commissies voor binnenlandse zaken, veiligheid, migratie, bestuur, gezondheid en gelijke kansen. In september 2019 werd zij lid van de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa.
Op 9 juni 2024 werd Safai derde op de N-VA-lijst in Vlaams-Brabant en werd zij herkozen voor een tweede termijn in de Kamer. In oktober 2022 trok zij media-aandacht toen zij samen met de Belgische minister van Buitenlandse Zaken Hadja Lahbib haar haren afknipte na een toespraak over de Iraanse protesten na de dood van Mahsa Amini.
Schrijven en mediawerk
In 2015 creëerde Darya Safai Lopen tegen de wind in, een werk over haar levensverhaal en haar strijd tegen discriminatie van Iraanse vrouwen. In 2018 volgde Plots mocht ik niet meer lachen. Daarnaast schrijft zij opiniestukken en bijdragen voor De Morgen, De Tijd, De Standaard, Knack en Liberales. Ook verschijnt zij regelmatig in de media als opiniestem.
Erkenningen in 2016
In maart 2016 ontving Darya Safai de Ebbenhouten Spoor-award voor uitzonderlijke verdiensten als nieuwe Vlaamse inwijkeling. Later dat jaar, in december 2016, kreeg zij in de Belgische Senaat de titel 'Donne di pace' van de Belgische staatssecretaris voor Gelijke Kansen. Deze onderscheidingen benadrukten haar erkenning binnen de Belgische publieke ruimte in 2016.