Armand Hippolyte Louis Fizeau, bekend als Hippolyte Fizeau, was een Franse natuurkundige en astronoom, geboren in Parijs en overleden in het château de Venteuil, nabij La Ferté-sous-Jouarre. Hij werkte vooral rond licht. Fizeau was de oudste zoon van Louis Aimé Fizeau, arts en vanaf 1823 hoogleraar interne pathologie aan de medische faculteit in Parijs. Zijn familie had ook een band met de geneeskunde: zijn grootvader was notaris in May-sur-Evre in Anjou, en zijn overgrootvader was chirurg.
Fizeau studeerde aan het collège Stanislas in Parijs en begon daarna met medische studies, maar stopte wegens zware migraineaanvallen. Vervolgens studeerde hij natuurkunde aan het Collège de France bij Henri Victor Regnault, die optica onderwees, en volgde hij ook lessen van François Arago aan het Observatorium van Parijs. Zijn wetenschappelijk werk trok de aandacht van de Académie des sciences. In de vroege jaren 1840 hield hij zich bezig met de fotomechanische reproductie van beelden, realiseerde hij gegraveerde platen uit daguerreotypieën en kreeg zijn methode een patent. In 1853 trouwde hij met Thérèse Valentine de Jussieu, dochter van Adrien de Jussieu.
- Wie was Hippolyte Fizeau en waarmee hield hij zich bezig?
- Hoe verliepen de familieachtergrond en opleiding van Hippolyte Fizeau?
- Waarmee hield Fizeau zich in de vroege jaren 1840 bezig?
- Hoe onderzocht Fizeau de snelheid van licht en elektriciteit?
- Welke onderscheidingen en academische lidmaatschappen kreeg Hippolyte Fizeau?
- Hoe werd Hippolyte Fizeau herdacht en geëerd?
Naam, afkomst en wetenschappelijk werk
Armand Hippolyte Louis Fizeau, beter bekend als Hippolyte Fizeau, was een Franse natuurkundige en astronoom. Hij werd geboren in Parijs en overleed in het château de Venteuil, nabij La Ferté-sous-Jouarre. Binnen zijn wetenschappelijke werk was hij vooral bekend om zijn onderzoek naar licht. Dat maakt hem tot een figuur die zowel in de fysica als in de astronomie een plaats inneemt. Zijn naam wordt dan ook vaak verbonden met studies rond licht en met zijn brede wetenschappelijke profiel als Franse onderzoeker.
Familie en opleiding
Hippolyte Fizeau was de oudste zoon van Louis Aimé Fizeau, geboren in 1776, die arts was en vanaf 1823 hoogleraar in de inwendige pathologie aan de medische faculteit van Parijs. Zijn grootvader was notaris in May-sur-Evre in Anjou, en zijn overgrootvader was chirurg. Fizeau studeerde aan het collège Stanislas in Parijs en begon daarna met geneeskundestudies, maar stopte wegens zware migraine. Vervolgens volgde hij natuurkunde aan het Collège de France bij Henri Victor Regnault, die optica onderwees, en hij woonde ook lessen van François Arago bij aan de Parijse sterrenwacht. Zijn wetenschappelijk werk trok de aandacht van de Academie van Wetenschappen. In 1853 huwde hij Thérèse Valentine de Jussieu, de dochter van Adrien de Jussieu. In zijn vakantiehuis in Suresnes voerde hij experimenten uit over de snelheid van het licht en ontving hij er vrienden, onder wie Honoré de Balzac, van wie zijn zus Laure in Suresnes woonde.
Onderzoek naar licht en beeldreproductie
In de vroege jaren 1840 was Fizeau bezig met de fotomechanische reproductie van afbeeldingen. Hij realiseerde gegraveerde platen op basis van daguerreotypen, en voor deze methode werd ook een patent verkregen. Daarnaast voorspelde hij de roodverschuiving van lichtgolven. Om zijn ontdekkingen toe te passen, voerde hij drie opmerkelijke experimenten uit.
Metingen van licht- en elektrische snelheid
In 1849 ontwikkelde Fizeau een methode om de snelheid van licht te meten met een tandwiel. Daarbij gebruikte hij een spiegel en een tandwiel over de afstand tussen Mont Valerien in Suresnes en Montmartre. Met deze opstelling bekomen de metingen een lichtsnelheidswaarde die dicht bij de verwachte uitkomst lag. In 1850 werkte hij samen met Foucault aan interferentie. Samen bepaalden zij de lichtsnelheid met een draaiende spiegel, gemaakt door Louis Breguet. In die opstelling gebruikte Fizeau een bron, een draaiende spiegel en een vaste telescoop op afstand S, en berekende hij de lichtsnelheid op basis van de rotatiesnelheid van de spiegel en de afstanden. Datzelfde jaar mat hij met Eugene Gounelle ook de snelheid van elektriciteit. In 1851 toonde hij met een interferometer aan dat beweging van water de lichtsnelheid verandert. Twee jaar later voegde hij een condensator toe aan spoelen die hoge elektrische spanningen opwekten.
Erkenningen en lidmaatschappen
Hippolyte Fizeau werd in 1860 gekozen tot lid van de Académie des sciences. In 1866 kreeg hij de Rumford Medal. Later werd hij in 1875 buitenlands lid van de Royal Society. In 1878 volgde zijn verkiezing tot lid van het Bureau des longitudes. Deze erkenningen tonen aan dat zijn werk op ruime waardering kon rekenen binnen verschillende wetenschappelijke instellingen.
Erkenning en eerbetoon
Hippolyte Fizeau behoort tot de 72 wetenschappers, wiskundigen en ingenieurs van wie de namen op de Eiffeltoren zijn gegraveerd. Hij was ook een van de twee personen die nog in leven waren toen Gustave Eiffel de driekleurige vlag op de top van de toren plaatste. Zijn naam kreeg later op verschillende manieren blijvende erkenning. Zo werd een gemengde onderzoekseenheid van het Observatoire de la Côte d'Azur naar hem genoemd, met personeel uit het voormalige Laboratoire Universitaire d'Astrophysique de Nice en een deel van het Observatoire de la Côte d'Azur. Ook werd een gebouw aan de Université de Nice Sophia-Antipolis naar hem hernoemd. In 1970 gaf de Internationale Astronomische Unie zijn naam aan een maankrater, en ook een asteroide werd naar hem genoemd. Daarnaast bestaan er in Parijs en Suresnes straten die zijn naam dragen. In Suresnes werd zelfs een tentoonstelling aan hem gewijd in de gemeentelijke mediabibliotheek, in samenwerking met het Musée d'histoire urbaine en de Société historique de Suresnes.