Willy Claes is een Belgisch politicus die zijn loopbaan begon als gemeenteraadslid in Hasselt in 1964. Hij werd in 1968 verkozen in de Kamer van Volksvertegenwoordigers. Claes studeerde politieke en diplomatieke wetenschappen aan de Vrije Universiteit Brussel en is vrijmetselaar.
Hij kwam in 1972 in ministeriële functie als minister van Openbaar Onderwijs in de regering-Eyskens en werd in 1973 minister van Economische Zaken in de regering-Leburton. Tijdens de eerste oliecrisis nam hij energiebesparende maatregelen, waaronder een beperking van de verwarming in openbare instellingen, een verbod op verlichte uithangborden en etalages ’s nachts, een snelheidslimiet van 100 km/u op autosnelwegen en autoloze zondagen. Later was hij van 1992 tot 1994 minister van Buitenlandse Zaken in de regering-Dehaene I. In die periode voerde hij campagne voor de terugtrekking van Belgische en VN-vredesmachten tijdens de Rwandese Genocide. Van september 1994 tot 1995 was hij secretaris-generaal van de NAVO. In de late jaren 1980 raakte hij in diskrediet door schandalen rond de socialistische mutualiteiten, waarvan hij vicevoorzitter was.
- Hoe begon Willy Claes zijn politieke loopbaan en welke vorming en invloeden speelden daarbij een rol?
- Welke energiebesparende maatregelen voerde Willy Claes in na de eerste oliecrisis?
- Hoe verliepen de politieke loopbaan en de latere gerechtelijke problemen van Willy Claes?
- Hoe zag het privéleven van Willy Claes eruit en welke muzikale activiteiten had hij naast zijn politieke loopbaan?
Van muziek naar politiek
Willy Claes, de zoon van een dirigent, groeide op in een omgeving waarin muziek een belangrijke plaats innam. Zijn vader maakte hem vertrouwd met componisten als Schubert, Ravel, Debussy en Bizet, terwijl hij ook waardering had voor Strauss. Bovendien werd hij door zijn zeventien jaar oudere broer aangemoedigd om muziek te studeren. Claes behaalde later een diploma in politieke en diplomatieke wetenschappen aan de Vrije Universiteit Brussel.
Zijn politieke loopbaan begon in 1964, toen hij gemeenteraadslid werd in Hasselt. In 1968 werd hij verkozen in de Kamer van Volksvertegenwoordigers. Claes was ook vrijmetselaar. In 1972 trad hij voor het eerst toe tot een ministerieel ambt, als Minister van Openbaar Onderwijs in de regering van Gaston Eyskens. Een jaar later werd hij benoemd tot Minister van Economische Zaken in de regering van Edmond Leburton.
Maatregelen na de eerste oliecrisis
Na de eerste oliecrisis voerde Willy Claes verschillende maatregelen in om het energieverbruik te beperken. In openbare instellingen werd de verwarming teruggeschroefd. Daarnaast werden lichtreclames en etalages ’s nachts verboden. Op de snelwegen werd een snelheidslimiet van 100 km/h ingesteld. Ook kwamen er autoloze zondagen.
Politieke functies en gerechtelijke nasleep
Willy Claes bekleedde al vroeg een reeks mandaten in socialistische en politieke organen. Van december 1971 tot oktober 1980 zat hij in de Cultuurraad van de Vlaamse Gemeenschap. Daarna was hij van 21 oktober 1980 tot oktober 1994 lid van de Vlaamse Raad. Naast die politieke functies vervulde hij ook meerdere mandaten in socialistische entiteiten en vertegenwoordigde hij aangesloten instellingen in andere organen.
In de late jaren 1980 raakte Claes in diskrediet door schandalen rond de socialistische mutualiteiten, waar hij vicevoorzitter van was. Hij werd ook in verband gebracht met de Agusta-affaire, die draaide om betalingen in 1988 en 1989. Belgische socialistische politici hadden steekpenningen aanvaard van Agusta en Dassault. Claes ontkende elke betrokkenheid.
Ondanks die context werd hij minister van Buitenlandse Zaken in de regering-Dehaene I, van 1992 tot 1994. In die periode voerde hij campagne voor de terugtrekking van Belgische en VN-vredesmachten tijdens de Rwandese Genocide. Kort daarna werd hij secretaris-generaal van de NAVO, van september 1994 tot 1995. Onder druk nam hij op 20 oktober 1995 ontslag uit die functie.
Op 23 december 1998 bevestigde het Belgische Hof van Cassatie het arrest in beroep tegen hem. Hij kreeg een voorwaardelijke gevangenisstraf van drie jaar, werd voor vijf jaar uit zijn burgerrechten ontzet en kreeg een geldboete van 60.000 frank, of 1.500 euro. Hij ging in beroep bij het Hof van Justitie van de Europese Unie, maar verloor. Vanaf 24 december 2003 werden zijn burgerrechten hersteld en kreeg hij opnieuw actief en passief stemrecht. Toch keerde hij na 2003 niet terug naar de actieve politiek.
Privéleven en muzikale bezigheden
Willy Claes was gehuwd met Suzanne Meynen, een verpleegster en vroedvrouw. Samen kregen zij twee kinderen, onder wie politica en burgemeester Hilde Claes. Na 42 jaar huwelijk liep hun relatie ten einde: Suzanne Meynen scheidde in december 2005 van Claes. Nadien begon zij een relatie met Frieda Dekeyzer, die achttien jaar jonger was dan Claes en leerkracht voeding en dieetleer is. Dekeyzer heeft twee dochters uit eerdere relaties.
Naast zijn privéleven hield Claes zich ook bezig met muziek. Hij was daarin actief samen met zijn neefjes en organiseerde pianobegeleiding voor de Vlaamse volkszanger Koen Crucke.