Désiré Mercier werd geboren op 21 november 1851 in het château du Castegier in Braine-l'Alleud, als vijfde van zeven kinderen van Paul-Léon Mercier en Anne-Marie Barbe Croquet. Drie van zijn zussen werden religieuze zusters, terwijl zijn broer Léon arts werd. Een van zijn maternale ooms was Adrien Croquet, die in de jaren 1860 missionaris werd aan de Grand Ronde Indian Reservation in het westen van Oregon; een Mercier-neef, Joseph Mercier, sloot zich daar in de jaren 1870 bij hem aan. Mercier was een Belgisch katholiek prelaat en een Thomistisch geleerde. Hij werd aartsbisschop van Mechelen in 1906 en in 1907 tot het kardinalaat verheven. Hij schreef onder meer Les origines de la psychologie contemporaine in 1897, en verschillende van zijn werken werden in andere Europese talen vertaald. Tijdens de Duitse bezetting van België in de Eerste Wereldoorlog bood hij weerstand en verspreidde hij na de invasie de pastorale brief Patriotism and Endurance, waarin hij de bevolking opriep de moed erin te houden. Hij stierf op 23 januari 1926.
- Hoe trad Désiré Mercier op als kerkelijk leider tijdens de Duitse bezetting?
- Uit welk gezin kwam Désiré Mercier voort?
- Hoe raakten familieleden van Désiré Mercier betrokken bij de Grand Ronde Indian Reservation?
- Hoe verliep de academische en kerkelijke loopbaan van Désiré Mercier?
- Hoe trad Désiré Mercier tijdens en na de Eerste Wereldoorlog op tegenover de bezetting, de geestelijkheid en het herstel van Leuven?
- Hoe keek Désiré Mercier aan tegen het Nederlands en welke andere invloedrijke tussenkomsten deed hij?
- Welke boeken zijn nuttig om meer te lezen over Désiré Mercier en zijn context?
- Tot welke categorieën en externe verwijzingen behoort Désiré Mercier?
- Welke onderscheidingen en kerkelijke functies worden met Désiré Mercier in verband gebracht?
Archiepiscopaat en verzet
Désiré Mercier was van 1906 tot 1926 aartsbisschop van Mechelen en werd in 1907 verheven tot het kardinaalschap. Hij was een Belgische katholieke prelaat en een Thomistisch geleerde. Verschillende van zijn werken werden in andere Europese talen vertaald. In 1897 schreef hij het boek Les origines de la psychologie contemporaine.
Tijdens de Duitse bezetting van België in de Eerste Wereldoorlog verzette Mercier zich tegen de bezetter. Na de inval verspreidde hij een pastorale brief met de titel Patriotism and Endurance, waarin hij de mensen opriep de moed erin te houden. Door zijn houding gold hij als een voorbeeld van verzet. Mercier overleed op 23 januari 1926.
Familie en afkomst
Désiré Mercier werd geboren in het château du Castegier in Braine-l'Alleud, als het vijfde van zeven kinderen van Paul-Léon Mercier en Anne-Marie Barbe Croquet. Drie van zijn zussen traden in als religieuze zusters, terwijl zijn broer Léon arts werd. Ook een van zijn moeders broers was Adrien Croquet.
Familiebanden in Oregon
In de jaren 1860 werd Adrien Croquet missionaris aan de Grand Ronde Indian Reservation in het westen van Oregon. Aan de reservatie werd zijn familienaam verengelst tot Crockett. In de jaren 1870 sloot een neef van Mercier, Joseph Mercier, zich bij Adrien Croquet aan in Oregon. Joseph Mercier huwde met een vrouw uit een van de inheemse Amerikaanse stammen die op de Grand Ronde Indian Reservation woonden. Van Joseph Mercier en zijn echtgenote zijn er vandaag enkele duizenden afstammelingen die lid zijn van de stam in Grand Ronde.
Academische loopbaan en kerkelijke promotie
Désiré Mercier studeerde van 1863 tot 1868 aan het Sint-Romboutscollege van Mechelen. In 1868 trad hij binnen in het kleinseminarie van Mechelen om zich voor te bereiden op het priesterleven. Daarna volgde hij van 1870 tot 1873 het Grootseminarie in Mechelen. In 1871 ontving hij de clericale tonsuur en op 4 april 1874 werd hij tot priester gewijd door aartsbisschop Giacomo Cattani.
Zijn studies zette hij voort aan de Universiteit van Leuven, waar hij in 1877 een licentiaat in de theologie behaalde en ook een doctoraat in de filosofie verwierf. Aan Leuven bleef hij verbonden tot 1905. In die periode smeedde hij een levenslange vriendschap met Dom Columba Marmion, een Ierse thomist. Op 6 mei 1887 werd hij verheven tot de rang van monseigneur.
Mercier stond ook aan de wieg van belangrijke initiatieven in Leuven. In 1894 richtte hij de Revue Néoscholastique op, die hij tot 1906 redigeerde. In 1899 stichtte hij het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte aan de universiteit. Hij schreef over metafysica, filosofie en psychologie in een scholastieke stijl. Verschillende van zijn werken werden vertaald in het Engels, Duits, Italiaans, Pools en Spaans. Met zijn werk Les origines de la psychologie contemporaine uit 1897 verwierf hij erkenning in zijn vakgebied, ook bij paus Pius X.
Op 7 februari 1906 werd hij benoemd tot aartsbisschop van Mechelen en primaat van België. Zijn bisschopswijding vond plaats op 25 maart 1906, door aartsbisschop Antonio Vico. Als bisschoppelijk motto koos hij Apostolus Jesu Christi. Op 15 april 1907 werd hij door paus Pius X gecreëerd tot kardinaal-priester.
Oorlogsjaren en internationale steun
Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd Désiré Mercier door de Duitsers onder huisarrest gehouden. Bij zijn terugkeer naar zijn aartsbisdom trof hij de kathedraal van Mechelen gedeeltelijk vernield aan, en hij stelde vast dat dertien priesters in zijn bisdom waren gedood tijdens de Duitse wreedheden van 1914. Met Kerstmis 1914 vaardigde hij de pastorale brief Patriotism and Endurance uit. Omdat de postdienst was afgesneden, moest die brief met de hand worden verspreid. Veel priesters die zijn brief in het openbaar voorlazen, werden daarop door de Duitsers gearresteerd.
Mercier bezocht ook gewonde Belgische, Franse en Britse troepen in de haven van Le Havre. Na de oorlog bleef hij zich inzetten voor herstel en steun. Hij hielp bij de heroprichting van het Ierse Franciscanenkollege, St Anthony's College, Leuven, en hij ondernam een reis om geld in te zamelen voor de heropbouw van de bibliotheek van de Universiteit Leuven. Die oorspronkelijke bibliotheek was tijdens de oorlog door de Duitsers verbrand. Voor dat doel bezocht hij ook een keer New York City. In 1919 sprak hij de General Convention van de Episcopal Church toe in Detroit, waar hij zijn dank uitsprak voor de Amerikaanse hulpverlening.
Zijn houding tijdens de bezetting kreeg ook weerklank buiten België. De Duitse bezetting en zijn detentie werden gebruikt om de rekrutering voor het Britse leger onder Ierse katholieken te ondersteunen. Bovendien was Mercier al sinds zijn seminariejaren in Leuven en Mons bevriend met James J. Ryan. In Ierland werd Biography Press naar hem genoemd.
Taalstandpunten en intellectuele initiatieven
Désiré Mercier was uitgesproken voorstander van Franstaligen en verzette zich tegen het gebruik van de Nederlandse taal. Hij zag blind voor de sociale aspecten van de Vlaamse Beweging en keerde zich tegen veel van haar doelstellingen. Volgens hem kon het Nederlands nooit uitgroeien tot een volwaardige cultuurtaal. Ook bestreed hij jarenlang elke poging om Vlaamse leerlingen en studenten in het middelbaar en hoger onderwijs in het Nederlands te laten onderrichten. Pas toen de politieke druk van de Vlaamse Beweging te groot werd, gaf hij gedeeltelijk toe.
Naast zijn taalstandpunten speelde Mercier ook een rol in kerkelijke en intellectuele kwesties. Hij liet paus Benedictus XV een brief richten aan priesters, waarin zij werden vermaand over seculiere publicaties, en hij publiceerde die brief vervolgens zelf. In de wetenschappelijke sfeer erkende hij al als jonge seminarist het wiskundige talent van Georges Lemaître en moedigde hij hem aan om Einsteins relativiteitstheorie te bestuderen. Mercier stelde ook een uitdijend model van het heelal voor, gebaseerd op de modellen van Einstein en de Sitter.
Verder verspreidde hij de spiritualiteit van Louis de Montfort en was hij de belangrijkste voorloper van diens heiligverklaring. In 1925 stelde hij aan de katholieke bisschoppen voor om een gebed goed te keuren waarin de leer van Maria's Universele Middelares werd opgenomen.
Verder lezen
Wie zich verder wil verdiepen in Désiré Mercier en de bredere context van de Eerste Wereldoorlog, kan terecht bij enkele vermeldingen voor verder lezen. Johan Ickx publiceerde in 2018 La guerre et le Vatican: Les secrets de la diplomatie du Saint-Siège (1914-1915), uitgegeven in Parijs door Les éditions du Cerf. Sophie De Schaepdrijver schreef in 1999 De groote oorlog: het koninkrijk België tijdens de Eerste Wereldoorlog, waarvan de 7e editie verscheen bij Olympus in Amsterdam. Ook Jan De Volder publiceerde in 2018 Cardinal Mercier in the First World War. Belgium, Germany and the Catholic Church, uitgegeven in Leuven door Leuven University Press.
Categorieën en verwijzingen
Désiré Mercier wordt in de beschikbare gegevens gekoppeld aan verschillende externe verwijzingen, waaronder Désiré-Joseph Mercier at 1914-1918-online, The Cardinals of the Holy Roman Church en Catholic-Hierarchy. Daarnaast zijn er ook twee lege links vermeld. De categorieën plaatsen hem bij personen geboren in 1851 en overleden in 1926. Verder wordt hij gelinkt aan People from Braine-l'Alleud, Belgian cardinals, Belgian Thomists, 20th-century Belgian Roman Catholic theologians en Roman Catholic archbishops of Mechelen-Brussels. Ook valt hij onder 20th-century Roman Catholic archbishops in Belgium, Belgian people of World War I en Belgian resistance members.
Eerbewijzen en kerkelijke benoemingen
Désiré Mercier wordt in verband gebracht met verschillende kerkelijke benoemingen en onderscheidingen. Hij behoort tot de 19e-eeuwse Belgische rooms-katholieke theologen en werd benoemd tot bisschop door paus Pius X. Ook werd hij door paus Pius X tot kardinaal gecreeerd. Daarnaast wordt zijn naam gekoppeld aan meerdere ridderorden en eretekens, waaronder Ridder Grootkruis in de Orde van Sint-Mauritius en Sint-Lazarus, lid van de Orde van het Heilig Graf, Grootlint in de Orde van de Rijzende Zon, ontvanger van de Orde van de Zon van Peru, ontvanger van de Orde van Isabella de Katholieke en Grootkruis van de Orde van Christus (Portugal).