Luc Tuymans

Luc Tuymans tijdens de opening van zijn tentoonstelling in 2009
Luc Tuymans tijdens de opening van zijn tentoonstelling in 2009

Luc Tuymans is een Belgische beeldend kunstenaar, geboren op 14 juni 1958. Hij geldt als een sleutelfiguur van de generatie Europese figuratieve schilders, die bekendheid verwierf op een moment waarop velen dachten dat schilderkunst door het digitale tijdperk haar betekenis had verloren. Zijn werk onderzoekt de relatie tussen mensen en geschiedenis en confronteert de menselijke neiging om historische gebeurtenissen te negeren. De Tweede Wereldoorlog is een terugkerend thema, maar zijn onderwerpen reiken van grote historische gebeurtenissen zoals de Holocaust tot alledaagse motieven zoals behang en kerstversiering. Zijn figuratieve schilderijen zijn sober van kleur en opgebouwd uit snelle penseelstreken met natte verf. Hij vertrekt vaak van fotografische of cinematografische beelden uit de media of de publieke sfeer, maar ook van eigen foto’s en tekeningen. Veel van zijn werk lijkt bewust onscherp, waarbij de vervaging ontstaat door geschilderde streken. Zijn titels voegen vaak een extra beeldlaag toe en roepen associaties op, zoals in Gaskamer. Betekenis staat in zijn werk nooit vast, maar zet aan tot denken.

Stijl en thematiek

Luc Tuymans is een Belgische beeldend kunstenaar die bekendstaat om schilderijen waarin de relatie van mensen tot de geschiedenis centraal staat. Zijn werk onderzoekt hoe mensen geschiedenis kunnen negeren, met de Tweede Wereldoorlog als een terugkerend thema. Hij geldt als een sleutelfiguur van de generatie Europese figuratieve schilders, een generatie die erkenning kreeg op een moment dat velen dachten dat schilderkunst haar relevantie had verloren door het digitale tijdperk.

In veel van zijn werk gaat Tuymans in op morele complexiteit en op het naast elkaar bestaan van ‘goed’ en ‘kwaad’. Zijn onderwerpen lopen uiteen van grote historische gebeurtenissen, zoals de Holocaust, tot banale voorwerpen zoals behang en kerstversieringen. De figuratieve schilderijen zijn sober van kleur en opgebouwd met snelle penseelstreken in natte verf. Hij schildert op basis van fotografische of cinematografische beelden uit de media of de publieke sfeer, maar ook vanuit eigen foto’s en tekeningen.

Zijn schilderijen ogen vaak opzettelijk onscherp. Dat effect ontstaat bewust door geschilderde streken en niet door een uitveegtechniek. Formele en conceptuele tegenstellingen keren geregeld terug in zijn werk, dat ook de semantische vormgeving van filosofische inhoud weerspiegelt. De titels voegen vaak een extra beeldlaag toe; zo dient het schilderij *Gaskamer* als voorbeeld van hoe een titel associaties kan oproepen. Betekenis ligt in zijn werk nooit vast, maar zet aan tot nadenken.

Tuymans werkt vaak in reeksen, zodat beelden andere beelden kunnen voortbrengen. Op die manier kunnen beelden eindeloos worden geformuleerd en hervormd. Voor zijn olieverfschilderijen analyseert en distilleert hij beelden herhaaldelijk. Ter voorbereiding maakt hij veel tekeningen, fotokopieën en aquarellen, terwijl elk eindschilderij in één dag wordt voltooid.

Jeugd en eerste kennismaking met kunst

Luc Tuymans werd op 14 juni 1958 geboren in Mortsel, bij Antwerpen. Hij groeide op in een gezin met een Belgische Vlaamse vader en een Nederlandse moeder. Tijdens de Tweede Wereldoorlog sloot de familie van zijn moeder zich aan bij het Nederlands verzet en verborg zij vluchtelingen. Over de familie van zijn vader werd gezegd dat zij in diezelfde periode sympathie had voor de nazi-ideologie.

Zijn belangstelling voor kunst kwam al op jonge leeftijd naar voren. Zijn aanleg werd voor het eerst erkend tijdens een zomervakantie in Zundert, waar hij een tekenwedstrijd won. Toen hij acht of negen jaar oud was, nam een oom hem mee naar het Kunstmuseum in Den Haag. Daar zag hij een schilderij van Piet Mondriaan, een ervaring die tot zijn vroege kunstbeleving behoorde.

Opleiding en artistieke vorming

Luc Tuymans begon zijn formele kunstopleiding aan het Sint-Lukasinstituut in Brussel, waar hij van 1976 tot 1979 studeerde. Tijdens die periode reisde hij ook naar Boedapest, waar hij in het Museum voor Schone Kunsten de schilderijen van El Greco zag. Daarna volgde hij van 1979 tot 1980 lessen aan de Nationale School voor Beeldende Kunsten van Ter Kameren in Brussel. Vervolgens studeerde hij van 1980 tot 1982 aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Antwerpen, waar hij het schilderen tijdelijk opgaf voor film maken. Van 1982 tot 1986 schreef hij zich bovendien in voor een academische opleiding kunstgeschiedenis aan de Vrije Universiteit Brussel.

Vroege ontwikkeling en thematische verkenningen

In de eerste fase van zijn artistieke ontwikkeling evolueerde Luc Tuymans’ schildertechniek snel. Volgens de catalogus raisonné maakte hij bijna 200 schilderijen op doek of hardboard. Zijn vroegst bekende schilderij dateert uit 1972, en het eerste werk dat publiek werd getoond was Zelfportret uit 1977. Dat schilderij diende hij ook in voor de nationale schilderwedstrijd in België, die hij won. In diezelfde periode begon hij ook portretten te schilderen van zichzelf, denkbeeldige figuren, anonieme individuen en historische en publieke figuren.

Vanaf 1978 richtten zijn schilderijen zich op Europese herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog. In die werken confronteerde hij de vraag van Adorno over kunst na de Holocaust. Een voorbeeld uit deze periode is Gaskamer uit 1986, gebaseerd op een ter plaatse gemaakte aquarel. In 1988 maakte hij Die Zeit, een vierdelig schilderij waarin het portret van nazi-kopstuk Reinhard Heydrich wordt gecombineerd met twee spinazietabletten en een stadsgezicht. In 1989 volgde Die Wiedergutmachung, met de ogen van zigeunerkinderen waarop de nazi’s experimenten uitvoerden.

Tussen 1980 en 1985 stopte Tuymans tijdelijk met schilderen om te experimenteren met film. Hij maakte het filmproject Feu d’artifice en plande ook een nooit gerealiseerde semi-documentaire speelfilm. Fragmenten uit zijn films dienden later als inspiratie voor schilderijen. In 1985 hervatte hij het schilderen met een gewijzigde techniek. Sindsdien werkte hij nooit langer dan één dag aan een schilderij.

Naast zijn schilderwerk werkte hij in 1979 en 1980 met Marc Schepers aan twee lokale projecten onder de titel Morguen. Daarbij verzamelden zij historische familiefoto’s van Antwerpse families. Het project werd gepubliceerd in het tijdschrift Tijdschrift voor levende Volkskunst. Samen organiseerden zij ook een tweede fotoproject rond de arbeiderswijk bij de Sint-Andrieskerk in Antwerpen.

Tuymans’ theoretische benadering werd voor het eerst toegelicht in een nooit uitgewerkt voorstel voor een groepstentoonstelling met de titel Virus of the Vanities. Daarin ontwikkelde hij kernbegrippen en een dialectiek tussen ‘virus’ als vertegenwoordiger van ‘cultus’ en ‘ijdelheid’ als projectie van ‘cultuur’. Hij stelde ook het ‘anecdotische’ tegenover het ‘symbolische’ en verwees naar negen schilderijen uit de periode 1978 tot 1990 ter ondersteuning van die ideeën.

Heimat en de Vlaamse politiek

In 1995 stelde Luc Tuymans de tentoonstelling Heimat voor in Galerie Zeno X in Antwerpen en in het Musée des Beaux-Arts in Nantes. De reeks was een reactie op de politieke gebeurtenissen in Vlaanderen en richtte zich tegen het Vlaamse nationalisme. Alle werken in Heimat dateren van 1995 en omvatten onder meer The Flag, A Flemish Village, Ijzertoren, A Flemish Intellectual en Home Sweet Home. A Flemish Intellectual is een portret van de Vlaamse schrijver Ernest Claes. Enkele schilderijen uit Heimat werden later opgenomen in de tentoonstelling Face à l'histoire in 1996–97 in het Centre Georges Pompidou in Parijs. In een interview uit 2014 over Heimat sprak Tuymans ook zijn afkeer uit voor het Vlaams Blok en zei hij zich te schamen afkomstig te zijn uit Antwerpen.

Erfenis

In 1996 maakte Luc Tuymans tien nieuwe schilderijen onder de titel Erfenis, geïnspireerd door de sfeer in de Verenigde Staten na de bomaanslag in Oklahoma City. De reeks werd datzelfde jaar tentoongesteld in de galerie van David Zwirner. De schilderijen verwijzen naar uiteenlopende beelden en motieven: in Erfenis I zijn twee honkbalpetten te zien, in Erfenis VII Mount Rushmore, en in Erfenis VIII een man aan het werk. Erfenis IX toont een portret naast een verjaardagstaart. In Erfenis VI nam Tuymans ook een portret op van Ku Klux Klan-lid Joseph Milteer.

Internationale tentoonstellingen en rechtszaak

Luc Tuymans werkte in de jaren 2000 en 2010 aan een brede internationale tentoonstellingspraktijk. De politieke schilderijenreeks Mwana Kitoko, geïnspireerd door het staatsbezoek van koning Boudewijn van België aan Congo in de jaren 1950, werd in 2000 getoond in de David Zwirner Gallery en in 2001 in het Belgische paviljoen op de Biënnale van Venetië. In 2002 presenteerde hij op Documenta 11 een grote stillevenreeks. Daarbij negeerde hij doelbewust verwijzingen naar wereldgebeurtenissen en omschreef hij het stilleven als een strategie van sublimatie.

In 2004 en 2006 volgden belangrijke solotentoonstellingen in Tate Modern in Londen en in Museu Serralves in Porto. Vanaf 2007 nam zijn werk verder sterk in omvang toe: hij was betrokken bij meer dan 200 groepstentoonstellingen en had meer dan 30 solotentoonstellingen in Europa, Noord-Amerika en Azië. Tussen 2007 en 2019 maakte hij 180 werken die als schilderijen werden geclassificeerd, naast verschillende muurschilderingen en textiele wandkleden.

Ook in 2007 en 2008 kreeg zijn werk ruime aandacht in afzonderlijke tentoonstellingen. Les Revenants bij Zeno X richtte zich op de sociale invloed van de jezuïeten in het onderwijs. In Budapest organiseerde de Műcsarnok Kunsthalle een grote retrospectieve; die tentoonstelling kreeg in 2008 een andere titel, Luc Tuymans: Wenn der Frühling kommt, in Haus der Kunst in München, en later de titel Come and See in de Nationale Galerie voor Kunst in Warschau. In elke stad toonde hij een andere selectie schilderijen. In 2008 had hij bovendien een solotentoonstelling met de titel The Management of Magic in David Zwirner Gallery, waarin hij de Disney-verandering van de consumentensamenleving onderzocht. Deze grote reizende tentoonstelling liep van 2009 tot 2011 langs onder meer het Wexner Center for the Arts, SFMOMA, het Dallas Museum of Art en het Museum of Contemporary Art in Chicago, en werd ook in BOZAR Paleis voor Schone Kunsten in Brussel getoond.

In 2012 nam Tuymans op uitnodiging van Mirosław Bałka deel aan een project in Otwock. Voor dat project leverde hij het schilderij Die Nacht (2012) en plaatste hij honderden zwarte ballonnen in de ruïnes van Zofiówka. In 2016 presenteerde hij The Arena I–VI op de tentoonstelling Intolerance in QM Gallery Al Riwaq in Doha. In januari 2015 werd hij door een Belgische burgerlijke rechtbank schuldig bevonden aan plagiaat wegens het gebruik van een foto van Katrijn Van Giel als bron voor A Belgian Politician (2011). Hij ging in beroep en stelde dat het schilderij een parodie was. In oktober 2015 kwam het tot een minnelijke, vertrouwelijke schikking buiten de rechtbank met Van Giel.

Andere werken en muurschilderingen

Vanaf het begin vormde het tekenen een integraal onderdeel van Luc Tuymans’ artistieke praktijk. Zijn schetsen, aquarellen en andere werken op kleine schaal waren een fundament van zijn oeuvre. Daarbij koos hij bewust vaak voor materialen van mindere kwaliteit en verwerkte hij in voorbereidende stukken gevonden elementen. Die preparatoire werken dienden niet alleen als visuele voorbereiding voor latere schilderijen, maar ook als uitdrukking van zijn denkprocessen. In 1997–1998 werd in de Kunsthalle Bern, het Berkeley Art Museum en het Capc Musée d’art contemporain voor het eerst een overzichtstentoonstelling van zijn tekeningen uit de periode 1975–1996 getoond.

Sinds het midden van de jaren negentig maakte Tuymans ook ongeveer vijftig muurschilderingen op specifieke locaties, waarvan vijf permanent en de rest tijdelijk. De tijdelijke muurschilderingen werden vaak gerealiseerd voor tentoonstellingen, als onderdeel van evenementen en installaties. Hij werkte daarbij rechtstreeks op bestaande muuroppervlakken, met acrylverf of in fresco-techniek. Daarnaast maakte hij uitzonderlijk ook textielmuurschilderingen, gebaseerd op gescande en mechanisch geproduceerde tekeningen.

Tot de permanente muurschilderingen behoren onder meer een werk uit 1995 in Antwerpen in Café Alberto, een vergrote versie van Superstition, en een plafondschildering in de balzaal van het voormalige Ringtheater uit 2007, gebaseerd op Bloodstains (1993). Dat gebouw werd in 2007 overgenomen door Troubleyn/Laboratorium, het performancegezelschap van Jan Fabre. In februari 2012 volgde een permanente muurschildering met het motief Angel in het tweede foyer van de balustrade van Concertgebouw Brugge. In 2013 realiseerde Tuymans twee permanente muurschilderingen voor de hoofdtrappen van het Staatsschauspiel Dresden in de Theaterstraße, gebaseerd op Peaches (2012) en Technicolor (2012). De meest recente permanente muurschildering is Arena (2017) voor het Museum voor Schone Kunsten in Gent, een fresco in drie panelen aan het einde van een gebogen galerij in de hal van het museum.

Mozaïeken en grafische werken

In 2010 maakte Luc Tuymans voor het Museum aan de Stroom in Antwerpen de mozaïek "Doodschedel" als een permanente installatie op het museumplein aan de Hanzestedenplaats. Het werk was een stenen mozaïek van 40 m², gebaseerd op een schilderij uit 2002 en op een gedenkplaat voor Quinten Metsys aan de gevel van de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal in Antwerpen. Tuymans vertaalde het schilderij naar een rasterpatroon van 488 bij 488 pixels en liet het uitvoeren uit 96.569 stenen in 11 verschillende kleuren, met behulp van een speciaal ontworpen digitale omzettingstechniek. De installatie werd gestart in de winter van 2009 en voltooid in de zomer van 2010. Ze was bovendien zo ontworpen dat ze beter zichtbaar was vanaf de hogere verdiepingen van het museum.

In 2019 creëerde Tuymans tijdens de tentoonstelling "La Pelle" in Palazzo Grassi in Venetië de mozaïek "Schwarzheide", in samenwerking met Fantini Mosaici in Milaan. Dit werk was gebaseerd op een olieverfschilderij op doek uit 1989 dat een Duits dwangarbeiderskamp voorstelt, en werd volledig zichtbaar gemaakt vanaf de balustrades rond het atrium van Palazzo Grassi. Na de overstromingen in Venetië in februari 2020 werd de mozaïek ontmanteld.

Naast deze mozaïeken experimenteerde Tuymans vanaf het einde van de jaren 1980 met druktechnieken. Hij maakte ongeveer 90 grafische werken waarin de bemiddeling en vertaling van beelden in de massamedia centraal stonden. Daarbij gebruikte hij onder meer fotokopie, inkjet, offset, monotype, zeefdruk, lithografie, ets en zilvergelatineprints. Hij werkte ook op ongewone dragers zoals behangpapier, veiligheidsglas en pvc. Vaak liet hij de gedrukte beelden vervaagd of verkleind ogen, op basis van foto’s of filmstills. In 2017 maakte hij de vierkleureneets "Isabel, Diorama, Scramble, Twenty Seventeen" op basis van iPhonefoto’s, waarin ook vroege, onafgewerkte penseelstreken werden opgenomen. Voor het merendeel van zijn prenten werkte hij samen met de Antwerpse meesterdrukker Roger Vandaele en met Edition Kopenhagen.

Curatorschap en andere activiteiten

Naast zijn schilderpraktijk was Luc Tuymans ook actief als curator en organisator van tentoonstellingen en andere culturele projecten. In 1999 cureerde hij Trouble Spot: Painting in het Museum van Hedendaagse Kunst Antwerpen en het NICC in Antwerpen. Die tentoonstelling bracht werken samen van ongeveer 50 kunstenaars, onder wie Gerhard Richter, Ellsworth Kelly, Raoul De Keyser, Marlene Dumas en Andy Warhol. In 2002 cureerde hij Kamers. een keuze van Luc Tuymans in Ruimte Morguen in Antwerpen.

Op 5 oktober 2006 organiseerde hij Sirene/Alarm, een evenement dat plaatsvond in musea en culturele instellingen in België, waarbij de alarmen om 15 uur zouden afgaan. In 2007 cureerde hij The Forbidden Empire: Visions of the World by Chinese and Flemish Artists in BOZAR – Paleis voor Schone Kunsten in Brussel, samen met Yu Hui; de tentoonstelling reisde daarna door naar het Paleismuseum in Peking. In 2009 volgde Reconsidered. Luc Tuymans: Selected Works from the Städel Collection in het Städelmuseum in Frankfurt am Main.

In 2010 cureerde hij The State of Things: Brussels/Beijing in BOZAR – Paleis voor Schone Kunsten in Brussel en het Nationaal Kunstmuseum van China. Later cureerde hij onder meer Angel Vergara: Feuilleton in het Belgische paviljoen op de 54e Internationale Kunstbiënnale van Venetië in 2011, A Vision of Central Europe voor Brugge Centraal in datzelfde jaar, The Gap: Selected Abstract Art from Belgium in de Parasol Unit Foundation for Contemporary Art in Londen in 2013, 11 Artists Against the Wall in Leopoldplaats 5 in Antwerpen als onderdeel van Born in Antwerp in 2016, James Ensor by Luc Tuymans aan de Royal Academy of Arts in Londen in 2016, en Sanguine/Bloedrood. Luc Tuymans on Baroque in het Museum van Hedendaagse Kunst Antwerpen en Fondazione Prada in Milaan in 2018. Ook werkte hij in 2013 samen met dr. Ulrich Bischoff aan Constable, Delacroix, Friedrich, Goya. A Shock to the Senses in het Albertinum in Dresden.

Onderwijs en lezingen

Luc Tuymans was actief als gastdocent aan de Rijksakademie van beeldende kunsten, waar hij ook jongere schilders begeleidde, onder wie Paulina Ołowska en Ivan Grubanov. In 2008 nam hij de Max Beckmann-hoogleraarschap aan de Städelschule op zich. Daarnaast was hij betrokken bij internationale symposia en conferenties, en gaf hij interviews en lezingen aan uiteenlopende universiteiten en musea.

In 1995 hield hij een lezing aan de Universiteit van Chicago en nam hij deel aan een gesprek onder leiding van Hamza Walker. In de jaren daarna volgden onder meer zijn deelname aan The Persistence of Painting in Amsterdam in 2000, aan Gesichtsbilder in het Hamburger Bahnhof in 2001, en aan de afsluitende sessie van dat symposium in het Huis van de Wannseeconferentie in Berlijn. Ook nam hij deel aan een panelgesprek over de betekenis van schilderkunst in relatie tot nieuwe media tijdens Between Senses, Strukturen und Strategien del Malerei im 20. Jahrhundert aan de Fondation Beyeler in Bazel.

Verder gaf Tuymans openbare lezingen in onder meer de Kunstvereniging Hannover in 2003, het Museo Tamayo in Mexico-Stad samen met Gerrit Vermeiren in 2004, en het Mauritshuis in Den Haag, waar hij sprak over Peter Paul Rubens. In 2004 trad hij ook op in het deSingel in Antwerpen en op de Deutsche Bank in Berlijn. Later volgden onder meer een kunstenaarsgesprek in het Museum of Modern Art in New York in 2006, een lezing in het Haus der Kunst in München in 2008, de openingslezing in het Neues Museum Weserburg in Bremen, en in 2009 deelname aan een interdisciplinaire conferentie in Bazel en aan het colloquium Abschied und Gegenstand in Wiels in Brussel.

Lezingen en artist talks

Luc Tuymans nam tussen 2009 en 2018 deel aan een reeks lezingen, gesprekken en publieke discussies in binnen- en buitenland. In 2009 verzorgde hij de Lambert Family Lecture in gesprek met T. J. Clark in het Wexner Center in Columbus. Een jaar later nam hij deel aan het symposium Geschiedenis, Geweld, Ongemak in het Museum voor Hedendaagse Kunst in Chicago. In 2011 had hij in La Loge in Brussel een gesprek met Rem Koolhaas onder de titel Europese Constructie. In 2012 werd hij uitgenodigd voor de Frieze Talks. In 2015 sprak hij met Colin Chinnery in de Talbot Rice Gallery. Het jaar daarop gaf hij een lezing in de Slade Contemporary Art Lecture Series 2015–16 aan de Slade School of Fine Art in Londen, nam hij deel aan de rondetafelgesprek Wat Met Schilderkunst Vandaag in het Museum voor Moderne, Hedendaagse en Buiten-Europese Kunst van Lille Métropole, en voerde hij in Montréal een publiek gesprek met Kerry James Marshall. In 2017 gaf hij een lezing in het Migros Museum voor Hedendaagse Kunst in Zürich en sprak hij samen met Gilane Tawadros aan het Royal College of Art in Londen. In 2018 hield hij in de David Zwirner Gallery in Londen een publieke lezing over Andrzej Wróblewski.

Belangrijke tentoonstellingen

Tussen 1985 en 2016 werden meer dan honderd solotentoonstellingen van de schilderijen van Luc Tuymans georganiseerd, waaronder meer dan zeventig internationale solotentoonstellingen. Zijn eerste tentoonstelling verscheen in 1985 in Oostende, op uitnodiging van het Belgisch Kunsttijdschrift, in het Thermae Palace. De volgende publieke presentatie van zijn werk vond plaats in 1988 bij Ruimte Morguen in Antwerpen.

In 1990 volgden de eerste museumtentoonstellingen die volledig aan zijn werk waren gewijd, in het Provinciaal Museum voor Moderne Kunst in Oostende en in het Stedelijk Museum voor Actuele Kunst in Gent. Ook had hij in dat jaar zijn eerste tentoonstelling bij galerie Zeno X. In 1992 werden belangrijke tentoonstellingen van zijn werk getoond in de Kunsthalle Bern, en nam Tuymans deel aan Documenta 9. Een jaar later kwam er een retrospectieve in Museum Haus Lange, een van de Kunstmusea van Krefeld.

In 1994 werd zijn werk ook getoond in de Portikus in Frankfurt am Main en in de David Zwirner Galerie in New York. In datzelfde jaar had hij solotentoonstellingen in de Kunstgalerie van de Universiteit van York in Toronto, The Renaissance Society aan de Universiteit van Chicago, het Instituut voor Hedendaagse Kunsten in Londen en de Goldie Paley-galerie van het Moore College of Art and Design in Philadelphia. In 2001 vertegenwoordigde Tuymans België op de Biënnale van Venetië.

Later volgden solotentoonstellingen in onder meer Tate Modern in Londen in 2004, het Museu Serralves in Porto tussen 2004 en 2008, de Kunsthalle Műcsarnok in Boedapest in 2007–2008, de Nationale Galerie voor Kunst Zachęta in Warschau in 2008 en het Haus der Kunst in München in 2008.

Tentoonstellingen en retrospectieven

Tussen 1985 en 2016 nam Luc Tuymans deel aan meer dan 350 groepstentoonstellingen, waarvan meer dan 300 internationale. Zijn werk werd voor het eerst opgenomen in Documenta in Kassel in 1992, en opnieuw in Documenta 11 in 2002. In 2006 was hij te zien in onder meer Infinite Painting: Contemporary Painting and Global Realism in het Villa Manin Centro d’Arte Contemporanea in Codroipo in Italië, en in Essential Painting in het Nationaal Kunstmuseum in Osaka, Japan. Een jaar later volgden onder meer Fast Forward: Collections for the Dallas Museum of Art in het Dallas Museum of Art, What is Painting? Contemporary Art From the Collection in het Museum of Modern Art in New York, en The Painting of Modern Life in de Hayward-galerij in Londen en het Kasteel van Rivoli in Turijn. In 2008 was werk van Tuymans opgenomen in Doing it My Way: Perspectives in Belgian Art in het Museum Küppersmühle voor Moderne Kunst in Duisburg, en in Collecting Collections: Highlights from the Permanent Collection of the Museum of Contemporary Art, Los Angeles. In 2009 volgde Mapping the Studio: Artists from the François Pinault Collection in het Palazzo Grassi in Venetië, evenals Compass in Hand: Selections from The Judith Rothschild Foundation Contemporary Drawings Collection in het Museum of Modern Art in New York.

In september 2009 opende in het Wexner Center for the Arts in Columbus, Ohio, een omvangrijke retrospectieve in de Verenigde Staten. Die tentoonstelling reisde verder naar het San Francisco Museum of Modern Art, het Dallas Museum of Art en het Museum of Contemporary Art in Chicago. In datzelfde jaar kwam ze ook naar het BOZAR – Paleis voor Schone Kunsten in Brussel. Daarnaast toonde Tuymans in 2009 in het Wiels Centrum voor Hedendaagse Kunst in Brussel de tentoonstelling Against the Day, die later reisde naar Baibakov Art Projects in Moskou en het Moderna Museet in Malmö in Zweden. In 2015 volgde een grote solotentoonstelling, Intolerance, in QM Gallery Al Riwaq in Doha. In 2019 werd in het Palazzo Grassi in Venetië de grote tentoonstelling La pelle gepresenteerd, met 80 schilderijen uit de periode 1986 tot 2019. Van 2024 tot 2025 was in het UCCA Center for Contemporary Art de retrospectieve Luc Tuymans: The Past te zien.

Catalogus raisonné

In 2019 verscheen een catalogus raisonné, samengesteld door de kunsthistorica Eva Meyer-Hermann en uitgegeven door de David Zwirner-galerie en Yale University Press. De catalogus omvat de schilderijen van Luc Tuymans vanaf 1972 en telt in totaal 564 werken. Deel I behandelt 186 schilderijen op doek of hardboard uit de periode 1972-1994. Deel II omvat 198 schilderijen op doek, en soms op polyester of vinyl, uit 1995-2006. Deel III bevat 180 werken op doek uit de jaren 2007-2018.

Veilingen en marktwaarde

Volgens Artprice werd Luc Tuymans in 2005 opgenomen op plaats 184 in de ranglijst van de 500 best verkopende kunstenaars. In datzelfde jaar werd zijn werk Sculptuur (2000), deel van de reeks Mwana Kitoko, bij Christie's in New York verkocht voor een recordprijs. Op 15 mei 2013 vestigde hij opnieuw een veilingrecord toen Rumour (2001) bij Christie's in New York werd verkocht voor 2.699.750 dollar. Die verkoop was in 2013 het beste veilingresultaat voor een hedendaagse Belgische kunstenaar. Na 2013 brachten zijn schilderijen steeds hogere bedragen op, en in 2019 bereikten zijn werken een recordomzet op de secundaire markt. In de ranglijsten van Artprice bleef Tuymans hoog genoteerd: in 2015 stond hij op plaats 168 in de TOP 500 Contemporary Artists 2014/2015 en op plaats 75 in de Top 500 best verkopende kunstenaars wereldwijd. Tegen 2015 behoorde hij tot de top 100 succesvolste kunstenaars op de wereldwijde secundaire markt. ArtReview plaatste hem in 2016 op plaats 60 van de 100 machtigste personen in de kunstwereld. In 2019 werd La Pelle tentoongesteld in Palazzo Grassi in Venetië. Artprice meldde ook dat de kunstmarkt in 2019 de helft van de veilingomzet in de Verenigde Staten en 36% van die in het Verenigd Koninkrijk genereerde. Tuymans wordt samen met onder meer Rudolf Stingel, Maurizio Cattelan, Harold Ancart en Albert Oehlen beschouwd als een van de succesvolste Europese kunstenaars.

Erkenning en onderscheidingen

Luc Tuymans kreeg in de loop van zijn carrière een reeks nationale en internationale onderscheidingen. In 1998 ontving hij de tweejaarlijkse Cultuurprijs Blanlin-Evrart van de Katholieke Universiteit Leuven. In 2000 was hij finalist voor de Vincent van Gogh Biënnaleprijs voor hedendaagse kunst in Europa en won hij de Coutts Contemporary Art Foundation-prijs in Zürich. Twee jaar later, in 2006, kende de Universiteit Antwerpen hem een eredoctoraat toe voor algemene culturele verdienste. In 2007 werd hij door koning Albert II benoemd tot commandeur in de Orde van Leopold II van België. In 2008 ontving hij de prijs van de Stichting Max Beckmann aan de Städelschule. Later volgden opnieuw verschillende academische erkenningen: in 2013 werd hij buitenlands erelid van The American Academy of Arts and Letters in New York en van de Akademie der Künste in Berlijn, kreeg hij de Vlaamse Cultuurprijs voor Beeldende Kunst en ontving hij een onderscheiding van de amfAR, The Foundation for AIDS Research, voor artistieke bijdragen aan de strijd tegen aids. In 2014 kende de Universiteit van Poznań hem een eredoctoraat toe, gevolgd door een eredoctoraat voor algemene culturele verdienste van het Royal College of Art in 2015. In 2019 kreeg hij de Medaille van Eer van het International Congress of Contemporary Painting in Porto, in Portugal. In 2020 ontving hij de Ultima voor algemene culturele verdienste.

Persoonlijk leven

Luc Tuymans werd op 14 juni 1958 geboren in Mortsel, nabij Antwerpen. Hij woont nog altijd in Antwerpen. Zijn vader was Antoon Tuymans, een Belgische Vlaming, en zijn moeder was Elisabeth Dam, die Nederlandse was. In 1995 ontmoette hij de Venezolaanse kunstenares Carla Arocha, met wie hij in 1999 trouwde.

Scroll naar boven