Jean-Marie Pfaff werd geboren op 4 december 1953 in Lebbeke, Oost-Vlaanderen. Hij groeide op in een gezin van twaalf kinderen, met zes jongens en zes meisjes. Het gezin woonde in een caravan in Lebbeke, en zijn vader verkocht stoffen en tapijten van deur tot deur. Tijdens de zomer hielp de hele familie mee met die verkoop. Pfaff werd als straatvoetballer opgemerkt voor zijn doelmanskwaliteiten en sloot zich aan bij de jeugd van Eendracht Aalst, de club van zijn broers Louis en Jean-Baptist Pfaff. In 1965 regelden zij een transfer naar KSK Beveren voor Jean-Marie en zijn jongere broer Toon. Zijn vader overleed aan kanker toen Jean-Marie amper twaalf was. Aan het einde van het seizoen 1971-72 maakte hij zijn debuut in het eerste elftal van Beveren in eerste klasse. Hij bracht het grootste deel van zijn profcarrière door bij Beveren en Bayern München, speelde 64 interlands voor België en nam deel aan de WK’s van 1982 en 1986. In 1986 werd hij uitgeroepen tot beste doelman van het toernooi; in 1987 was hij de eerste winnaar van de IFFHS World's Best Goalkeeper award.
- Hoe ontwikkelde Jean-Marie Pfaff zich tot een van de bekendste Belgische doelmannen?
- Hoe verliep de jeugd van Jean-Marie Pfaff en hoe kwam hij in het voetbal terecht?
- Hoe verliep de clubcarriere van Jean-Marie Pfaff bij Beveren in zijn opmars naar de Belgische top?
- Hoe verliep Jean-Marie Pfaffs periode bij Bayern München na zijn transfer in 1982?
- Hoe verliepen de laatste jaren van Jean-Marie Pfaffs clubcarrière?
- Hoe verliep de internationale loopbaan van Jean-Marie Pfaff bij de Rode Duivels?
- Waarin onderscheidde Jean-Marie Pfaff zich als doelman en als persoonlijkheid?
- Wat deed Jean-Marie Pfaff na zijn voetbalcarriere?
Clubcarriere en internationale erkenning
Jean-Marie Pfaff werd geboren op 4 december 1953 en was een Belgische voormalige profvoetballer die als doelman speelde. Het grootste deel van zijn professionele carrière bracht hij door bij Beveren en Bayern Munich. Op internationaal vlak kwam hij 64 keer uit voor België. Hij nam deel aan het WK van 1982 en het WK van 1986. Tijdens dat toernooi in 1986 werd hij uitgeroepen tot doelman van het WK. In 1987 was hij bovendien de eerste speler die de IFFHS World's Best Goalkeeper award ontving.
Jeugd en eerste voetbalstappen
Jean-Marie Pfaff werd geboren in Lebbeke, in Oost-Vlaanderen, en groeide op in een gezin van twaalf kinderen: zes jongens en zes meisjes. Zijn vader was een huis-aan-huisverkoper van stoffen en tapijten. De familie Pfaff woonde in een caravan in Lebbeke, en in de zomer moest het hele gezin meehelpen met de verkoop. Toen Jean-Marie nog jong was, overleed zijn vader aan kanker, terwijl hij amper twaalf jaar oud was.
Als straatvoetballer viel Jean-Marie op door zijn doelmanstalent. Daarna sloot hij zich aan bij de jeugd van Eendracht Aalst, de club van zijn broers Louis en Jean-Baptist Pfaff. In 1965 regelden Louis en Jean-Baptist een transfer naar KSK Beveren. Ook zijn jongere broer Toon maakte samen met Jean-Marie de overstap naar die club.
Doorbraak en succes bij SK Beveren
Jean-Marie Pfaff maakte op het einde van het seizoen 1971-72 zijn debuut in de eerste ploeg van Beveren in de Belgische eerste klasse. Na de degradatie naar tweede klasse werd hij het seizoen daarop een vaste doelman voor de club. Op het einde van de tweede helft van het seizoen 1973-74 werd hij door trainer Jef Jurion naar de bank verwezen, maar in het seizoen 1974-75 kreeg hij onder Urbain Braems opnieuw de rol van eerste doelman.
Met SK Beveren groeide hij in het seizoen 1977-78 uit tot een vaste waarde aan de Belgische top. Dat jaar hielp hij Beveren aan winst in de bekerfinale tegen Charleroi, met een 2-0 zege. In 1978 won hij ook de Gouden Schoen. Het seizoen 1978-79 bracht zijn eerste nationale titel met Beveren. In die campagne hield hij in 17 wedstrijden zijn doel schoon. Beveren schakelde in de kwartfinales van de Europacup voor Bekerwinnaars Inter Milan uit, maar in de halve finales tegen Barcelona moest Pfaff twee strafschoppen incasseren.
In 1980 stond Beveren opnieuw in de bekerfinale, na een sterke halve finale tegen Standard. De finale tegen Thor Waterschei ging echter met 1-2 verloren. Op 11 maart 1981 werd Pfaff door de RBFA voor vier maanden geschorst, na een bekerwedstrijd tegen Lokeren, omdat hij er volgens de beschuldiging lijnrechter Thirion een knie zou hebben gegeven.
Bayern München en de doorbraak op het hoogste niveau
Na het WK van 1982 verhuisde Jean-Marie Pfaff voor een bedrag dat overeenkwam met 400.000 euro naar Bayern München. In München ontdekte hij een nieuwe voetbalcultuur en kreeg hij te maken met de enorme druk die bij een topclub hoort. Zijn debuut in Bremen begon nochtans moeilijk: hij onderschatte daar een lange inworp van Uwe Reinders en duwde de bal in eigen doel. Toch groeide hij al snel uit tot een onmisbare schakel in de ploeg. In juli 1983 noemde Kicker hem een wereldklasse doelman, waarmee zijn reputatie verder werd bevestigd.
Met Bayern eindigde hij in het seizoen 1983-84 op de vierde plaats. In de UEFA Cup stopte hij in de tweede ronde een penalty van Konstantinos Malioufas tegen PAOK en scoorde hij zelf Bayerns tiende penalty in de strafschoppenreeks. In de derde ronde werd Bayern uitgeschakeld door Tottenham Hotspur. Op 31 mei 1984 volgde wel een hoogtepunt: Bayern won de DFB Cup, nadat Pfaff in de strafschoppenreeks van de finale de penalty van Norbert Ringels had gekeerd.
In het seizoen 1984-85 werd hij voor het eerst kampioen met Bayern. De club bereikte ook de halve finales van de Cup Winners' Cup, maar werd daar uitgeschakeld door Everton na een 0-0 gelijkspel thuis en een 1-3 nederlaag op Goodison Park. Daarnaast stond Bayern opnieuw in de finale van de DFB Pokal, maar verloor daar met 1-2 van Bayer Uerdingen in het Olympiastadion in Berlijn.
Het eerste deel van het seizoen 1985-86 werd voor Pfaff bemoeilijkt door blessures, waardoor hij zijn basisplaats bij Bayern verloor. Toch eindigde de ploeg met evenveel punten als Werder Bremen en werd ze kampioen dankzij één overwinning meer. Ook werd de bekerfinale tegen VfB Stuttgart met 5-2 gewonnen. In Europa eindigde de Europese bekerreeks in de kwartfinales met een 2-0 nederlaag tegen Anderlecht in Brussel. In de Kicker-rangschikking klom Pfaff van internationale klasse naar wereldklasse.
Laatste clubjaren en afscheid
Na zijn vertrek bij Bayern tekende Jean-Marie Pfaff op 35-jarige leeftijd bij SK Lierse. In het seizoen 1988-89 eindigde hij met die club op de tiende plaats. Daarna vertrok hij naar Trabzonspor in Turkije, op vraag van trainer Urbain Braems. Met Trabzonspor werd hij derde in de 1. Lig van 1989-90. De club kwalificeerde zich ook voor de Beker voor Bekerwinnaars nadat Trabzonspor de Turkse bekerfinale tegen Beşiktaş verloor. Pfaff speelde zijn laatste profwedstrijd in die bekerfinale van 1990. Daarmee kwam een einde aan een carrière van 18 jaar als doelman. Door toenemende blessureproblemen kreeg hij later spijt dat hij op 36-jarige leeftijd stopte.
Internationale loopbaan
Jean-Marie Pfaff werd door bondscoach Guy Thys opgeroepen voor het Europees Kampioenschap van 1976. Hij maakte zijn debuut in de kwartfinale tegen Nederland en zorgde ervoor dat Johan Neeskens een strafschop miste. In 1980 speelde hij op het Europees Kampioenschap in Italië en hielp hij België naar de finale tegen West-Duitsland. Twee jaar later nam hij deel aan het WK van 1982 in Spanje, waar hij in de derde wedstrijd tegen Hongarije geblesseerd raakte. Pfaff speelde ook op het Europees Kampioenschap van 1984 en op het WK van 1986 in Mexico, waar België de halve finales bereikte. Zijn laatste interland speelde hij op 23 september 1987 tegen Bulgarije. Nadien werd hij opgevolgd door Michel Preud'homme.
Speelstijl en persoonlijkheid
Jean-Marie Pfaff stond bekend om zijn spectaculaire speelstijl en zijn snelle reflexen, ondanks zijn stevige lichaamsbouw. Zijn acrobatische reddingen maakten hem tot een doeltreffende shot-stopper, terwijl hij ook uitblonk in het snel uitkomen van zijn lijn. Daarbij kwamen zijn grote handen goed van pas wanneer hij de bal kwam grijpen. In doel straalde hij gezag uit en hij gold als een uitstekende organisator van de verdediging. Pfaff was ook bijzonder sterk in het stoppen van strafschoppen.
Naast zijn kwaliteiten als doelman viel hij op door zijn uitgesproken persoonlijkheid. Hij werd omschreven als extravert, spraakzaam, levendig en excentriek, met sterke en charismatische leiderschapskwaliteiten. Zijn zelfvertrouwen, fair-play en professionalisme droegen bij aan zijn populaire imago bij de fans. Tijdens het WK van 1986 in Mexico kreeg hij zelfs de bijnaam El Simpatico. Tegelijkertijd werd hij ook gezien als een wisselvallige doelman die af en toe fouten maakte.
Na zijn actieve loopbaan
Na zijn afscheid van het voetbal had Jean-Marie Pfaff nog twee korte trainersperiodes: in 1993 bij KSV Sottegem en in 1998 bij Oostende. In maart 2004 werd hij door Pelé genoemd als een van de 125 grootste levende voetballers. Een jaar later, in 2005, trad hij op als vertegenwoordiger van het bedrijf United Sol Energy en promootte hij de sponsoring van BFC Dynamo door dat bedrijf voor het seizoen 2005-06. Hij werd er ook lid van de club en steunde een nieuwe jeugdsportschool, waarvoor zijn naam zelfs was bedoeld. Pfaff bezocht het Sportforum Hohenschonhausen en trainde er mee met jeugdploegen van BFC Dynamo. Op 11 augustus 2006 nam hij ontslag bij de club en beëindigde hij zijn lidmaatschap. Later kreeg zijn verzameling van shirts, foto's en souvenirs uit zijn loopbaan een eigen pop-upmuseum in het voormalige stadhuis van Beveren in 2023. Dat museum trok tienduizenden bezoekers en werd begin 2025 al drie keer verlengd.