Jean Gol

Jean Gol tijdens een publieke gebeurtenis in 1994
Jean Gol tijdens een publieke gebeurtenis in 1994

Jean Gol was een Belgisch politicus, geboren in Hammersmith, Engeland, uit ouders die daar asiel hadden gevonden. Zijn ouders, Léa Karny en Stanislas Gol, waren beiden artsen; zijn grootouders bleven in Luik en werden naar Auschwitz gedeporteerd en vermoord. Gol behaalde tussen 1959 en 1964 een doctoraat in de rechten aan de Universiteit van Luik en volgde in 1969 een postgraduaat in juridische en politieke wetenschappen aan dezelfde universiteit. In 1964 werd hij advocaat aan de balie van Luik en richtte hij een kantoor op dat gespecialiseerd was in internationaal handelsrecht. Van 1964 tot 1965 was hij onderzoeker, daarna aspirant van het FNRS aan het Interuniversitair Centrum voor Publiekrecht, en tussen 1969 en 1971 was hij assistent van professor François Perin. Hij werd in 1974 docent. Politiek was hij vanaf 1971 volksvertegenwoordiger voor Luik, van 1974 tot 1977 staatssecretaris voor de Waalse Gewestelijke Economie, leider van het Rassemblement wallon en medeoprichter met François Perin van de Parti des réformes et de la liberté de Wallonie. Binnen de Parti réformateur libéral leidde hij de groep Waalse en Franstalige Brusselse liberalen, en hij bracht de partij naar de overwinning bij de verkiezingen van 1981. Daarna nam hij deel aan drie coalitieregeringen met Wilfried Martens als vice-eerste minister en minister van Justitie en Institutionele Hervormingen: de regeringen Martens V, VI en VII.

Politieke functies en partijleiding

Jean Gol was vanaf 1971 volksvertegenwoordiger voor Luik. Van 1974 tot 1977 was hij staatssecretaris voor de Waalse regionale economie. Hij stond aan het hoofd van het Waalse Rassemblement en werkte samen met François Perin mee aan de oprichting van de Partij van Hervormingen en Vrijheid van Wallonië (P.R.L.W.). Binnen de Partij voor Liberale Hervorming (P.R.L.) leidde hij de groepering van Waalse en Franstalige Brusselse liberalen. Onder zijn leiding behaalde de P.R.L. in de verkiezingen van 1981 de overwinning. Daarna vormde hij samen met Wilfried Martens drie coalitieregeringen, de regeringen Martens V, VI en VII, waarin hij vice-eerste minister en minister van Justitie en Institutionele Hervormingen was.

Geboorte en familieachtergrond

Jean Gol werd geboren in Hammersmith, Groot-Brittannië, waar zijn ouders Léa Karny en Stanislas Gol hun toevlucht hadden gezocht. Zijn ouders waren beiden artsen en verlieten België om na bijna twee jaar in Groot-Brittannië aan te komen. Zijn grootouders bleven in Luik; zij werden gedeporteerd en vermoord in Auschwitz. Volgens een Vlaamse mediabron zou zijn geboortenaam Goldstein zijn geweest en later zijn gewijzigd. Op de huwelijksakte van zijn ouders uit Luik van 1937 staat de naam Stanislaw Gol vermeld.

Studie, academische loopbaan en vroege politieke activiteit

Jean Gol behaalde tussen 1959 en 1964 een doctoraat in de rechten aan de Universiteit van Luik. In 1969 volgde hij daar ook een postgraduaat in de rechts- en politieke wetenschappen. Tijdens zijn eerste universitaire jaren aan de rechtenfaculteit van de Universiteit van Luik was hij lid van de Socialistische Studenten en profileerde hij zich als marxist. Daarnaast was hij actief in het universitair syndicalisme. Van 1964 tot 1965 werkte hij als onderzoeker en van 1965 tot 1969 als aspirant van het Nationaal Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek aan het Interuniversitair Centrum voor Publiek Recht. In 1969 en 1971 was hij assistent van professor François Perin. In 1974 werd hij docent. Parallel aan zijn academische loopbaan trad hij in 1964 toe tot de balie van Luik als advocaat en richtte hij een advocatenkantoor op dat gespecialiseerd was in internationaal handelsrecht.

Politieke verschuivingen en regeringsverantwoordelijkheid

In 1965 nam Jean Gol deel aan de oprichting van de Waalse Arbeiderspartij (PWT), die vooral gedragen werd door de Belgische afdeling van de trotskistische Internationale. Binnen die partij maakte hij deel uit van een reformistische stroming rond professor François Perin. Beiden verzetten zich tegen de trotskistische overheersing van de PWT en verlieten de partij nog datzelfde jaar. Vervolgens richtten zij in 1965 de Waalse Partij (PW) op.

In 1968 werd Jean Gol verkozen op de provincielijsten van het Waalse Rassemblement. Drie jaar later werd hij volksvertegenwoordiger van Luik en legde hij zich toe op een politieke loopbaan. In een regering onder leiding van de Vlaamse christendemocraat Leo Tindemans werd hij benoemd tot staatssecretaris voor de Waalse gewestelijke economie. Rond 1967 was hij ook actief lid van het Centrum voor Joodse Seculiere Gemeenschap (CCLJ).

In 1976 hielpen Jean Gol, François Perin, Étienne Knoops en andere verkozenen van het Waalse Rassemblement mee aan de oprichting van de PRLW, die vooral steunde op de Waalse Liberale Partij (PLPW) van André Damseaux. Daarbij werden contacten gelegd tussen Waalse en Brusselse liberalen om de Franstalige liberalen beter op elkaar af te stemmen. In 1979 ontstond de Hervormingsgezinde Liberale Partij, waarvan Jean Gol de eerste voorzitter werd. Hij bleef dat tot 1981.

Jean Gol trad in 1980 toe tot een driemanscoalitie in België en droeg bij aan de institutionele hervormingen die gewest- en gemeenschapsentiteiten met uitvoerende en wetgevende vergaderingen tot stand brachten. Omdat hij het liberale economische programma niet toepaste, traden de liberale ministers uit de regering. In december 1981 ging hij vervolgens mee in een nieuwe regeringscoalitie met de christelijk-sociale familie. In die context werd Jean Gol minister van Justitie en vice-eerste minister. In 1981 legde hij het voorzitterschap van het uitvoerend orgaan van Jean Gol neer.

Regeringsbeleid en wetgevende initiatieven

In de regeringen-Martens-Gol werden maatregelen uitgewerkt om de overheidsfinanciën te stabiliseren. Daarnaast stelden deze regeringen omstreden immigratiewetten voor en richtten zij een bijzondere antiterreurbrigade op. Jean Gol werkte in 1985 ook een ontwerp van koninklijk besluit uit om een Hoge Raad van Moslims in België op te richten, maar dat voorstel werd door de Raad van State verworpen. Verder werden twee wetten naar hem genoemd: een wet uit 1984 die de verkrijging van de Belgische nationaliteit via moederlijke afstamming vergemakkelijkte, en een andere wet die bepaalde gemeenten toeliet om nieuwe inschrijvingen van vreemdelingen te weigeren, mits goedkeuring door twee derde van de gemeenteraad.

Oppositie, terugkeer en overlijden

Na de parlementsverkiezingen van 1987, die de steun voor de Partij voor Vrijheid en Vooruitgang verminderden, belandde Jean Gol in 1988 in de oppositie. In 1991 herwon hij het voorzitterschap van de partij. Twee jaar later richtte hij samen met Antoinette Spaak de Federatie PRL-FDF op. Sinds 1994 was hij ook Europees afgevaardigde.

In 1995 onderhandelde Jean Gol over de toetreding van de Partij voor Vrijheid en Vooruitgang tot de Brusselse gewestregering, kort voor zijn plotselinge overlijden. Op 7 april 1995 kreeg hij een hersenbloeding en de volgende dag stierf hij. Hij werd begraven op de begraafplaats van Robermont in Luik. Op 30 juni 2012 werd zijn graf vernield bij een antisemitische daad.

Jean Gol bleef ook in de populaire cultuur zichtbaar: hij werd in 1983 gecaricaturiseerd in de satirische strip van Guido van Meir en Jan Bosschaert, en verscheen in 1987 in het album van Nero van Marc Sleen.

Het Centrum Jean Gol

Het Centrum Jean Gol is een vzw die tot doel heeft te reflecteren over belangrijke maatschappelijke thema’s. Het functioneert als een centrum voor reflectie, vooruitblik en archivering rond de liberale actie en denkwijze. Via de website biedt het toegang tot analyses en studies over economie, cultuur, energie, onderwijs, doctrine, instellingen en interculturaliteit. Daarnaast organiseert het colloquia en conferenties over uiteenlopende onderwerpen.

Scroll naar boven