Koningin Paola van België

Koningin Paola tijdens staatsbezoek in New Delhi, 2008
Koningin Paola tijdens staatsbezoek in New Delhi, 2008

Paola Margherita Maria Antonia Consiglia Ruffo di Calabria werd geboren in Forte dei Marmi, in Toscane, Italië, als jongste van zeven kinderen van prins Fulco Ruffo di Calabria en prinses Luisa Maria Gazelli di Rossana e di San Sebastiano. Zij groeide op in de residentie van de familie Ruffo di Calabria in Rome en volgde er onderwijs aan het Istituto Villa Pacis, het Istituto Sant’Angela Merici en het Liceo Caterina Volpicelli, waar zij studies in Grieks-Latijn afrondde. Zij spreekt Italiaans, Engels, Frans en vlot Nederlands. In 1959 huwde zij Albert de Belgique, prins van Luik. Toen Albert in 1993 koning der Belgen werd onder de naam Albert II, werd Paola de zesde koningin der Belgen, een functie die zij tot 2013 vervulde, tot de troonsafstand van Albert II ten voordele van hun zoon Philippe, hertog van Brabant. Als koningin nam zij onder meer het initiatief voor de renovatie van de koninklijke residenties, bevorderde zij de integratie van hedendaagse Belgische kunstwerken in het koninklijk paleis en richtte zij de Reine Paola Stichting op om jongeren met problemen rond sociale re-integratie te helpen. Tot 2014 was zij erevoorzitter van Child Focus.

Huwelijk, koningschap en sociale inzet

Paola Margherita Maria Antonia Consiglia Ruffo di Calabria werd geboren in Forte dei Marmi, in Toscane, Italië. Zij behoorde tot het huis Ruffo di Calabria, een van de meest prestigieuze families van de Italiaanse adel. In 1959 trouwde zij met Albert de Belgique, prins van Luik. Toen Albert in 1993 koning der Belgen werd onder de naam Albert II, werd Paola de zesde koningin der Belgen en bekleedde zij die rol tot 2013, toen Albert II aftrad ten voordele van hun zoon Philippe, hertog van Brabant.

Als koningin nam Paola verschillende initiatieven. Zij zette een renovatie van de koninklijke residenties in gang en bevorderde de integratie van verschillende hedendaagse Belgische kunstwerken in het koninklijk paleis. Daarnaast richtte zij de Reine Paola-stichting op om jongeren met problemen rond sociale re-integratie te helpen. Tot 2014 was zij ook erevoorzitter van Child Focus.

Afkomst en jeugd

Queen Paola van België was de jongste van zeven kinderen van prins Fulco Ruffo di Calabria en prinses Luisa Maria Gazelli di Rossana e di San Sebastiano. Haar oudere broers en zussen waren Maria Christina San Martino d'Agliè, Laura Ricasoli Firidolfi, Fabrizio Ruffo di Calabria, Augusto Ruffo di Calabria, Giovanella Ruffo di Calabria en Antonello Ruffo di Calabria. Zij bracht haar jeugd door in de residentie van de familie Ruffo di Calabria in Rome. Later volgde zij onderwijs aan het Istituto Villa Pacis, het Istituto Sant’Angela Merici en het Liceo Caterina Volpicelli in Rome. Aan dat laatste instituut voltooide zij haar studies in Grieks-Latijn. Zij sprak Italiaans, Engels en Frans, en sprak ook vloeiend Nederlands.

De familie Ruffo di Calabria behoort tot een van de oudste families in Italië. Als vroegst aantoonbare voorvader geldt Giordano Ruffo, grootmaarschalk van het Koninkrijk Sicilië rond 1200. Over de familie worden ook legendarische oorsprongen genoemd in Byzantium en het republikeinse Rome. Er wordt gezegd dat de familie afstamt van gens Cornelia Rufa of Rufina, in verband gebracht met Sylla. Aan het einde van een niet nader genoemde eeuw splitste de familie zich in twee takken: Ruffo, prinsen della Scaletta, en Ruffo di Calabria. Paola behoorde tot de tak Ruffo di Calabria. Het hoofd van dit huis was prins Don Fabrizio Ruffo di Calabria, die in Rome overleed op een niet nader genoemde datum en de titels droeg van prins van Scilla, prins van Palazzolo en Licodia Eubea, patriciër van Napels, hertog van Guardia Lombarda, graaf van Sinopoli, graaf van Nicotera, baron van Calanna en Crispano.

Adellijke voorouders

Onder haar voorouders bevinden zich onder meer de marquis de La Fayette, de hertog Jean Louis Paul François de Noailles en Marie Mancini. Marie Mancini, de nicht van Mazarin en de eerste grote liefde van een onbekende persoon, behoort eveneens tot de voorouders van Paola. Aan vaderskant komt haar grootmoeder Laure Mosselman du Chenoy uit de Belgische aristocratie en uit de Lineages van Brussel. Haar moeder was een dochter van Jacques Coghen, minister van Financiën, en haar vader was Théodore Mosselman du Chenoy, lid van de Belgische Senaat. Laure Mosselman du Chenoy huwde prins Beniamino Ruffo di Calabria en verhuisde van Brussel naar Napels, Italië.

Van prinses tot koningin

Paola leerde prins Albert van België, prins van Luik, kennen in 1958 aan de Belgische ambassade in Rome. Een jaar later trouwden zij in Brussel. Door dit huwelijk werd zij prinses van Luik met het predicaat van Koninklijke Hoogheid. Het paar vestigde zich vervolgens in het Château du Belvédère, waar Paola veel belang hechtte aan privacy en tijd doorbracht met haar gezin. Samen kregen zij drie kinderen: Philippe, Astrid en Laurent.

Hun huwelijk kende later een ernstige crisis door de relatie van Albert met barones Sybille de Selys Longchamps. In 1965 werd Paola geëerd met het lied Dolce Paola van Salvatore Adamo. Tegen het einde van de jaren 1970 verzoende zij zich opnieuw met haar echtgenoot.

Hoewel zij de echtgenote was van de eerste prins in de volgorde van troonopvolging, trad Paola zelden in het openbaar op. Zij had geen officiële rol en hield nooit toespraken. Wel was zij erevoorzitster van de Œuvre royale des berceaux Princesse Paola, van de Belgische afdeling van AMADE, en van de Vivaldi Circle of Belgium. Haar belangstelling ging onder meer uit naar tuinieren en interieurdecoratie.

Na de troonsbestijging van haar echtgenoot in 1993 werd zij Koningin der Belgen. Zij was de eerste koningin met Belgische afkomst. De Belgische Grondwet voorziet geen specifieke rol voor de echtgeno(o)t(e) van het staatshoofd, maar Paola vergezelde de koning bij belangrijke officiële plechtigheden, staatsbezoeken en Gotha-bijeenkomsten. Zij ontving ook buitenlandse hoogwaardigheidsbekleders in Brussel en vooraanstaande Belgen. Gewoonlijk woonde zij de audiënties van de koning niet bij, behalve in 1996, toen zij aanwezig was bij de ouders van vermiste kinderen in het Koninklijk Paleis. Samen met de koning ondernam zij gedurende twintig jaar staatsbezoeken in het buitenland, onder meer naar het groothertogdom Luxemburg, Zweden en Spanje in 1994.

Officiële bezoeken in Europa en daarbuiten

Tussen 1995 en 2000 bracht Paola een reeks officiële bezoeken aan verschillende landen. In 1995 bezocht zij Denemarken en Duitsland, gevolgd door Finland en Japan in 1996. In 1997 stonden Noorwegen en Oostenrijk op het programma, en in 1998 Rusland en Italië. Het jaar 1999 bracht bezoeken aan Polen en Portugal, terwijl zij in 2000 Nederland, Tsjechië en Zwitserland bezocht.

Ook in de jaren daarna bleef haar reisschema internationaal. In 2001 bezocht zij Griekenland, in 2002 Hongarije en in 2003 Bulgarije en Frankrijk. In 2004 volgde een bezoek aan Marokko, en in 2005 reisde zij naar China. Daarna bezocht zij Litouwen in 2006, Letland en Ierland in 2007, en Estland en India in 2008. In 2009 stond Roemenië op de lijst, en in 2011 bezocht zij opnieuw Duitsland.

Haar rol aan het hof

Na de troonsbestijging van haar echtgenoot nam Queen Paola de leiding over het hofbeheer op zich. Van 1993 tot 2013 was zij meesteres van de koninklijke residenties. In die functie zag zij toe op de bloemenschikking tijdens de koninklijke ontvangsten en op het regelmatige herstel van salons en meubilair. Biographie vermeldt ook dat zij de eerste Belgische koningin was met een kantoor in het Koninklijk Paleis van Brussel.

Paola houdt een strikte scheiding aan tussen het kasteel van Belvedere en haar publieke rol. Voor haar openbare activiteiten wordt zij ondersteund door een secretaris, die haar agenda organiseert, haar begeleidt bij alle publieke optredens en ook zetelt in de raad van bestuur van de Queen Paola Foundation. Haar secretarissen waren Willem Van de Voorde van 1994 tot 2000, Geert Criel van 2000 tot 2004 en Caroline Vermeulen sinds 2004. Daarnaast wordt zij bijgestaan door een hofdame uit de Belgische adel. Als hofdame worden Baroness Colette de Broqueville vermeld van 1993 tot 1997 en Princess Nathalie de Merode van 1997 tot 2013.

Biographie benadrukt ook haar belangstelling voor botanica en tuinieren. Zij volgt het onderhoud van de serres van Laken en de parken van de koninklijke residenties van nabij op en draagt het hoog beschermheerschap van asbl Jardins Ouverts de Belgique.

Kunst in het Koninklijk Paleis

Koningin Paola richtte een artistieke commissie op om Belgische hedendaagse kunst te integreren in het Koninklijk Paleis van Brussel, een gebouw dat in de 18e eeuw werd opgetrokken. In 2001 werden drie werken van Belgische kunstenaars ingehuldigd: foto’s van Dirk Braeckman, zeven schilderijen van Marthe Wéry en een plafondbekleding van Jan Fabre. In 2013 volgde een vierde kunstwerk in de Empire Room: Les Fleurs du Palais Royal van Patrick Corillon. Dat werk bestaat uit elf gouden potten en elf verhalen over legendes van bloemen uit de tien provincies van België.

Sociale inzet en beschermingsinitiatieven

Van 1993 tot 2013 nam de sociale secretarie van de Koningin duizenden brieven per jaar in ontvangst van mensen in nood. Haar medewerkers probeerden samen met ministeries, C.P.A.S. en andere instellingen oplossingen te vinden. In uitzonderlijk dramatische situaties kon zij ook financiële hulp toekennen uit een fonds dat beheerd werd door Les Oeuvres de la Reine.

Tussen 1993 en 2013 trad zij ongeveer dertig keer op als meter, telkens voor de jongste dochter in gezinnen met zeven meisjes. Haar petekinderen ontvingen bij hun doop een zilveren beker en bleven nadien informatie met haar uitwisselen.

Verder richtte zij de Prinses Paola Stichting op, later de Koningin Paola Stichting genoemd, om projecten te steunen die jongeren in moeilijkheden helpen. De stichting kent middelen toe aan projecten met een vast budget, soms over meerdere jaren. Sinds het schooljaar 1996-1997 reikt zij jaarlijks de Koningin Paola Prijs voor Onderwijs uit aan vernieuwende pedagogische projecten. Ook startte de stichting het programma L'Ecole de l'Espoir om Belgische scholen in moeilijke sociale milieus financieel te ondersteunen.

Na een ontmoeting met ouders in de Dutroux-zaak in 1996 aanvaardde zij het erevoorzitterschap van het centrum voor verdwenen en seksueel uitgebuite kinderen. Zij pleit voor centra voor vermiste kinderen in alle Europese landen en toont die ook aan bezoekende first ladies. Op de internationale conferentie in Polen van 26 tot 28 april 2001, ter gelegenheid van de tiende verjaardag van het Verdrag inzake de Rechten van het Kind, was zij aanwezig. In 2004 en 2010 organiseerde zij gelijkaardige bijeenkomsten in het Koninklijk Paleis van Brussel. Zij zit ook het sponsorkomitee van Child Focus voor en verleent patronage aan INHOPE; het erevoorzitterschap van Child Focus droeg zij in januari 2014 over aan Koningin Mathilde.

Openbare optredens en latere rol

In 2002 was Paola de eerste Belgische koningin die schriftelijk reageerde op een interview voor het persagentschap Belga. Vier jaar later, in 2006, ging zij in Venetië in op een interview dat werd opgenomen door VRT en RTBF. Tijdens dat interview toonde zij haar vlotte beheersing van het Nederlands. In 2008 nam zij een televisiebericht op voor de slotavond van de Télévie-actie, georganiseerd door RTL-TVI en Bel-RTL.

In 2010 nodigde zij, ter gelegenheid van haar verjaardag, 1400 professionals en vrijwilligers uit die werken voor kinderbescherming, voor een ontvangst in Laken. In datzelfde jaar wijdde de Belgische Post een postzegel aan haar verjaardag en doopte zij op 8 oktober 2010 de F931 Louise-Marie, de tweede fregat van de Karel Doormanklasse van de Belgische Marine.

In 2012 plaatste Le Vif/L'Express haar op de 7de plaats in een lijst van de 100 machtigste vrouwen in België. Toen koning Albert II in juli 2013 zijn abdicatie aankondigde ten voordele van hun zoon Filip, behield Paola haar titel van koningin, maar stopte zij als first lady van België. Zij droeg bovendien de negenprovinciediadeem van koningin Astrid over aan haar schoondochter, koningin Mathilde. Paola en haar echtgenoot bleven wonen in het château du Belvédère.

Scroll naar boven