Philippe van Parijs, geboren op 23 mei 1951, is een Belgisch politiek filosoof en politiek econoom. Hij geldt als een van de bekendste pleitbezorgers en de belangrijkste verdediger van het concept van een onvoorwaardelijk basisinkomen. Daarnaast staat hij bekend om de eerste systematische behandeling van linguïstische rechtvaardigheid. In 2020 werd hij door Prospect opgenomen als de achtste grootste denker voor het tijdperk van COVID-19.
Van Parijs is professor aan de Faculteit Economische, Sociale en Politieke Wetenschappen van de Université catholique de Louvain (UCLouvain) en leidt er sinds de oprichting in 1991 de Hoover-leerstoel voor economische en sociale ethiek. Sinds 2004 was hij gasthoogleraar aan de afdeling Wijsbegeerte van de Harvard-universiteit, en sinds 2006 is hij gasthoogleraar aan het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte van de Katholieke Universiteit Leuven. Sinds 2011 is hij ook senior research fellow aan Nuffield College, Oxford. Daarnaast vervulde hij gasthoogleraarschappen aan verschillende universiteiten en instellingen, en is hij medeoprichter van het Basic Income European Network uit 1986, dat in 2004 de naam Basic Income Earth Network aannam. Hij is voorzitter van de internationale raad van dat netwerk en coördineert onder meer het Ethiekforum van de Universitaire Stichting, de Pavia-groep met Kris Deschouwer en het Re-Bel-initiatief met Paul De Grauwe.
- Waarmee is Philippe Van Parijs vooral bekend?
- Aan welke universiteiten en instellingen werkte Philippe Van Parijs in zijn academische loopbaan?
- Welke internationale functies en onderscheidingen kreeg Philippe Van Parijs?
- Hoe verdedigt Philippe Van Parijs het basisinkomen en welke andere maatschappelijke kwesties behandelt hij?
- Welke boeken en bundels publiceerde Philippe Van Parijs in deze periode?
- Welke boeken schreef Philippe Van Parijs over rechtvaardigheid, taal en het basisinkomen?
Werk en ideeën
Philippe Van Parijs, geboren op 23 mei 1951, is een Belgisch politiek filosoof en politieke econoom. Hij is vooral bekend als voorstander en belangrijkste verdediger van het concept van een onvoorwaardelijk basisinkomen. Daarnaast geldt hij als de auteur van de eerste systematische behandeling van taalrechtvaardigheid. In 2020 plaatste het tijdschrift Prospect hem op de achtste plaats van grootste denkers voor het tijdperk van COVID-19.
Academische loopbaan
Philippe Van Parijs is hoogleraar aan de Faculteit Economische, Sociale en Politieke Wetenschappen van de Université catholique de Louvain (UCLouvain). Sinds de oprichting in 1991 leidt hij er de Hoover-leerstoel voor economische en sociale ethiek. Tussen 2004 en 2011 was hij gastprofessor aan de vakgroep filosofie van de Universiteit Harvard. Sinds 2006 is hij gastprofessor aan het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte van de Katholieke Universiteit Leuven. Sinds 2011 is hij ook senior research fellow aan Nuffield College in Oxford. Daarnaast had hij gastposities aan onder meer de universiteiten van Amsterdam, Manchester, Siena, Québec (Montréal), Wisconsin (Madison), Maine (Orono) en Aix-Marseille. Ook was hij gastonderzoeker aan het Europees Universitair Instituut in Florence, de Russische Academie van Wetenschappen in Moskou, de Federale Universiteit van Rio de Janeiro, de Chinese Academie voor Sociale Wetenschappen in Peking, de Katholieke Faculteiten van Kinshasa, All Souls College in Oxford, de Universiteit Yale, Sciences Po in Parijs, de Katholieke Universiteit van Uruguay, de Autonome Universiteit van Barcelona en de École Normale Supérieure in Parijs.
Internationale functies en onderscheidingen
In 1986 was Philippe Van Parijs een van de oprichters van het Europees Netwerk voor Basisinkomen (BIEN). In 2004 werd dit netwerk omgevormd tot het Wereldnetwerk voor Basisinkomen. Van Parijs is voorzitter van de internationale raad van het Wereldnetwerk voor Basisinkomen. Daarnaast coördineert hij het Ethiekforum van de Universitaire Stichting, samen met Kris Deschouwer de Pavia-groep, en samen met Paul De Grauwe het Re-Bel-initiatief.
Hij is ook lid van de Koninklijke Academie voor Wetenschappen, Letteren en Schone Kunsten van België, van het Internationaal Instituut voor Wijsbegeerte en van de Europese Academie van Wetenschappen en Kunsten. Bovendien is hij fellow van de Britse Academie. In 2001 ontving hij de Francqui-Prijs. Sinds 2020 is hij voorzitter van de Raad voor Meertaligheid in Brussel.
Basisinkomen en taalkundige rechtvaardigheid
In *Reële vrijheid voor iedereen: Wat (indien iets) kan het kapitalisme rechtvaardigen?* (1995) pleit Philippe Van Parijs voor zowel de rechtvaardigheid als de haalbaarheid van een basisinkomen voor elke burger. Volgens hem bevordert zo’n universeel basisinkomen de verwezenlijking van een reële vrijheid om keuzes te maken. Iemand kan immers niet echt kiezen om thuis te blijven om kinderen op te voeden of om een onderneming te starten als dat financieel niet haalbaar is. Om die vrijheid mogelijk te maken, stelt hij voor de schaarse en gewaardeerde sociale goedheid van jobs te belasten als een vorm van herverdeling van inkomen.
In een interview uit 2025 verklaarde Van Parijs dat artificiële intelligentie zou leiden tot verdere ongelijkheid in rijkdom en macht, en dat die ongelijkheid kan worden tegengegaan met de invoering van een basisinkomen. Daarnaast houdt hij zich bezig met taalkundige rechtvaardigheid, waarbij hij de onrechtvaardigheid aan de kaak stelt die voortvloeit uit het privilege van het Engels als mondiale lingua franca. Als mogelijke maatregelen bespreekt hij onder meer een taalbelasting voor Engelstalige landen, een verbod op het nasynchroniseren van films en de handhaving van een principe van taalkundige territorialiteit om zwakkere talen te beschermen.
Zijn politieke filosofie beschrijft hij zelf als ‘links-rawlsiaans’ en ‘globalistisch’. Hij wordt soms in verband gebracht met de Septembergroep van het analytisch marxisme, al is hij zelf geen marxist.
Publicaties over rechtvaardigheid en solidariteit
Philippe Van Parijs publiceerde in 1981 *Evolutionary Explanation in the Social Sciences*. Daarna volgden onder meer *Le Modèle économique et ses rivaux* (1990), *Qu'est-ce qu'une société juste?* (1991) en *Marxism Recycled* (1993). In 1995 verschenen *Real Freedom for All* en *Sauver la solidarité*, gevolgd door *Refonder la solidarité* in 1996 en *Solidariteit voor de XXIste eeuw* in 1997. In 2000 werkte hij samen met C. Arnsperger aan *Ethique économique et sociale*. Vervolgens publiceerde hij *What's Wrong with a Free Lunch?* in 2001 en *Hacia una concepción de la justicia global* in 2002. In 2004 trad hij op als redacteur van *Cultural Diversity versus Economic Solidarity*. Deze titels tonen een aanhoudende belangstelling voor vragen rond rechtvaardigheid, solidariteit en economische orde.
Publicaties over rechtvaardigheid en basisinkomen
Philippe Van Parijs publiceerde verschillende werken over rechtvaardigheid, taal en het basisinkomen. In 2005 schreef hij samen met Y. Vanderborght L'Allocation universelle. In 2011 verschenen zowel Linguistic Justice for Europe and for the World als Just Democracy. The Rawls-Machiaveli Programme. Later, in 2017, volgde Basic Income: A Radical Proposal for a Free Society and a Sane Economy. Ter ere van zijn werk verscheen in 2012 bij Presses universitaires de Louvain de bundel Argueing About Justice: Essays for Philippe Van Parijs, samengesteld door Axel Gosseries en Yannick Vanderborght.