Roger Vangheluwe

Portret van bisschop Roger Vangheluwe in 2007
Portret van bisschop Roger Vangheluwe in 2007

Roger Joseph Vangheluwe werd geboren in Roeselare op 7 november 1936 in een bescheiden gezin met vier kinderen. Hij volgde geen opleiding aan het kleinseminarie van Roeselare, maar studeerde aan de katholieke school Vrije Middelbare. Zijn oudere zussen onderbraken hun opleiding om zijn studies mogelijk te maken. Later behaalde hij diploma’s in theologie, bijbelse talen en wiskunde aan de Katholieke Universiteit Leuven. Op 1 februari 1963 werd hij tot priester gewijd voor het bisdom Brugge.

Van 1968 tot 1984 was hij professor aan het grootseminarie van Brugge. In 1969 werd hij aangesteld als parochievicaris voor vier binnenstadparochies: Izegem, Roeselare, Staden en Tielt. Van 1977 tot 1984 was hij secretaris van het vicariaat. Op 19 december 1984 benoemde paus Johannes Paulus II hem tot bisschop van Brugge. De bisschopswijding volgde op 3 februari, met kardinaal Godfried Danneels als hoofdconsecrator. Daarna vervulde hij diverse opdrachten binnen de Bisschoppenconferentie en Caritas Vlaanderen.

Priesteropleiding en kerkelijke loopbaan

Roger Joseph Vanheluwe werd op 7 november 1936 in Roeselare geboren in een bescheiden gezin van vier kinderen. Hij volgde geen opleiding aan het kleinseminarie van Roeselare, maar studeerde aan de katholieke school Vrije Middelbare. Zijn oudere zussen onderbraken hun schoolloopbaan om zijn studies mogelijk te maken. Nadien behaalde hij aan de Katholieke Universiteit Leuven diploma’s in de theologie, de bijbelse talen en de wiskunde. Op 1 februari 1963 werd hij tot priester gewijd voor het bisdom Brugge.

Vanaf 1968 was Vanheluwe tot 1984 professor aan het grootseminarie van Brugge. In 1969 werd hij aangesteld als parochievicaris voor vier parochies in de stadskern: Izegem, Roeselare, Staden en Tielt. Van 1977 tot 1984 was hij secretaris van het vicariaat. Op 19 december 1984 benoemde paus Johannes Paulus II hem tot bisschop van Brugge. De bisschopswijding kreeg hij op 3 februari van kardinaal Godfried Danneels, samen met medeconsecrators.

Binnen de Belgische bisschoppenconferentie vertegenwoordigde hij de Katholieke Universiteit Leuven en kreeg hij verschillende opdrachten, onder meer binnen de bisschoppenconferentie en Caritas Vlaanderen. Hij was voorzitter van de bisschoppelijke commissies voor diakens en voor kerkelijke dienst aan de wereld. Daarnaast was hij juridisch secretaris van Caritas, het Netwerk Rechtvaardigheid en Vrede en de Pelgrimsfederatie in de Benelux, en secretaris van het comité voor christelijke dienstverlening in het toerisme. Ook was hij afgevaardigde van de bisschoppenconferentie voor de relaties met de ngo’s Broederlijk Delen en Pax Christi. Hij bleef lid van Pax Christi tot aan zijn ontslag en zetelde er tot 2002 in de raad van bestuur.

Vanheluwe maakte het mogelijk dat vele diocesane priesters en religieuzen konden werken in Afrika, Azië en Latijns-Amerika. Zelf bezocht hij die regio’s meermaals. Zijn bisdom werd lange tijd beschouwd als een van de meest missionaire van Europa. In 2009 meldde hij negentien priesters van het bisdom Brugge als fidei donum-missionarissen. Als voorkeuren voor pastorale zorg noemde hij geestelijke begeleiding en aandacht voor armoede.

Leiderschap en opvattingen

Biografia beschreef het bisdom als dynamisch en gul. Roger Vangheluwe werd voorgesteld als een joviale, toegankelijke en warme man, dicht bij de bekommernissen van de gelovigen. Volgens Biografia bleef de katholieke godsdienst tijdens zijn ambtsperiode als bisschop een belangrijke speler in West-Vlaanderen, terwijl hij in andere Belgische bisdommen veel invloed verloor. Ook werd vermeld dat er in het bisdom tot enkele jaren voordien relatief veel priesterroepingen waren. In 2003 sprak Vangheluwe zijn steun uit voor het vrouwelijk diakonaat. Daarnaast schreef en publiceerde hij verschillende boeken.

Bekendmaking van het misbruik en het ontslag

Tussen 19 en 20 april 2010 ontving Biografie een e-mail van de familie van een slachtoffer van seksueel misbruik door monseigneur Roger Vangheluwe. Op 23 april 2010 erkende Biografie publiekelijk dat monseigneur Vangheluwe in de jaren 1980 een jonge jongen seksueel had misbruikt. Volgens de mededeling vonden de feiten plaats tussen 1980 en 1987, dus nadat Vangheluwe tot bisschop was benoemd. Biografie meldde ook dat paus Benedictus XVI het ontslag van monseigneur Vangheluwe uit het pastorale bestuur van het bisdom aanvaardde. Tegelijk werd bevestigd dat hij niet kon worden veroordeeld wegens verjaring. Er werd een Belgisch magistraatsonderzoek geopend om die verjaring te verifiëren en andere mogelijke feiten te onderzoeken. De Belgische Bisschoppenconferentie stuurde bovendien een dossier over Vangheluwe naar de Congregatie voor de Geloofsleer. In een persconferentie werd gezegd dat het slachtoffer een neef van de bisschop was. Vangheluwe erkende herhaaldelijk tegenover het slachtoffer en diens ouders zijn schuld en bood opnieuw persoonlijke verontschuldigingen aan, maar stelde dat excuses niet volstonden om het slachtoffer en de ouders te verzoenen. Hij verklaarde ook dat de media-aandacht voor misbruikzaken door priesters begin 2010 het trauma had vergroot. Uiteindelijk besloten het slachtoffer en zijn familie om publiek naar buiten te treden.

Onderzoek en archivering in 2011

In april 2011 verklaarde procureur van Brugge Jean-Marie Berkvens dat hij belast was met het onderzoek naar deze zaak en naar mogelijke andere slachtoffers. Hij stelde toen ook dat het dossier geen niet-verjaarde feiten bevatte en sloot elke gerechtelijke actie uit. Begin juli 2011 maakte rechter Berkvens vervolgens bekend dat het onderzoek geen verdere resultaten had opgeleverd en dat de onderzoeken waren gearchiveerd.

Onderzoek en maatregelen door de Heilige Stoel

Volgens Biografia zette rechter Van Troy het onderzoek voort naar het beleid van monseigneur Vangheluwe tegenover priesters in zijn bisdom die misbruiken hadden gepleegd. Daarbij werd vastgesteld dat de verjaringstermijn voor een kerkelijk proces twintig jaar na de meerderjarigheid van het slachtoffer was verstreken. Leden van de Belgische clerus vroegen om ontslag uit de clericale staat, en ook de Heilige Stoel onderzocht die mogelijkheid. In december 2010 bevestigde de Heilige Stoel dat de paus de Congregatie voor de Geloofsleer had gevraagd zich over de zaak van monseigneur Vangheluwe te buigen. Die congregatie onderzoekt zware misdrijven van geestelijken en stelt aan de paus maatregelen of sancties voor tegen schuldige priesters. Op 12 april 2011 gaf de congregatie een eerste oordeel en bevestigde zij dat de feiten die monseigneur Vangheluwe werden verweten volgens het kerkelijk recht verjaard waren. Hij kreeg het bevel België te verlaten en een psychologische en geestelijke behandeling te volgen, in afwachting van een definitieve beslissing van het dicasterie. Tijdens die behandeling mocht hij zijn priesterlijk en bisschoppelijk ambt niet publiek uitoefenen. Andere sancties konden nog volgen naargelang het resultaat van de therapie. Monseigneur Vangheluwe verliet België daarop snel en werd opgevangen in het klooster van La Ferté-Imbault, zonder dat de bisschop van het bisdom Blois daarvan op de hoogte was.

Bekentenis en reactie van de Kerk

Roger Vangheluwe gaf een interview aan de Belgische zender VIER, waarin hij publiek toegaf dat hij een familielid had misbruikt. In zijn publieke uitlatingen toonde hij weinig medeleven voor het slachtoffer en minimaliseerde hij de ernst van zijn daden. Het Vaticaan en de Belgische bisschoppen verklaarden zich geschokt door de inhoud van het interview. Procureur Jean-Marie Berkvens bevestigde dat Vangheluwe moeite had om de ernst van de gepleegde misdrijven te begrijpen. Nadat de feiten waren verjaard tegen 14 april, verliet hij het klooster en ging hij wonen op een plaats waar hem therapie werd opgelegd.

Reacties op het misbruikdossier

Aartsbisschop André-Jozef Léonard verklaarde dat Roger Vangheluwe wegens zijn daden uit het bisschopsambt moest worden gezet. Hij benadrukte ook dat de controles vóór de benoeming van priesters en diakens moesten worden versterkt. In een pastoraal verslag riep hij slachtoffers van misbruik op om zich te melden bij de commissie voor klachten over misbruik. Die commissie bestond sinds 2000, maar had voordien slechts weinig klachten ontvangen. Na het verslag kwamen honderden mensen naar voren om oud misbruik te melden. Peter Adriaenssens verklaarde dat die toename verband hield met de getuigenis van Léonard over de zaak-Vangheluwe.

Ontslag uit de geestelijke stand

La Libre Belgique meldde dat het ontslag van Roger Vangheluwe de bedoeling van de Kerk om klachten aan te pakken duidelijker kon maken. Op 11 maart 2024 beval paus Franciscus zijn ontslag uit de geestelijke stand. Roger Vangheluwe overleed later in Solesmes op 1 juli 2026.

Scroll naar boven