Hadja Lahbib is een Belgische journaliste en politica, geboren in Boussu. Ze behaalde haar diploma journalistiek aan de Vrije Universiteit Brussel en werkte daarna voor de RTBF. In haar mediacarrière was ze onder meer speciaal correspondent in Afghanistan en het Midden-Oosten, en ze presenteerde twee decennia lang het televisiejournaal. Ze werd ook aangeduid als projectmanager, samen met Jan Goossens, voor de kandidatuur van Brussel als Europese Culturele Hoofdstad 2030.
In 2022 trad Lahbib toe tot de Mouvement réformateur (MR), op verzoek van Georges-Louis Bouchez, en schreef ze zich in bij de afdeling van Schaarbeek. Ze werd door Bouchez gekozen om Sophie Wilmès op te volgen in de federale regering van Alexander De Croo. Op dezelfde dag werd ze benoemd en legde ze de eed af bij koning Filip. Als federaal minister van Buitenlandse Zaken speelde ze een leidende rol in de onderhandelingen over de vrijlating van Olivier Vandecasteele, die op 10 mei 2023 effectief werd vrijgelaten. Haar benoeming werd in Vlaanderen als verrassend beschouwd, onder meer wegens haar beperkte politieke ervaring en verkiezingsbasis. Ze werd ook in verband gebracht met een bezoek aan de Krim met een Russisch visum het jaar daarvoor, wat als een schending van de Oekraïense wet werd gezien.
- Hoe ontwikkelde Hadja Lahbib zich van journaliste tot politica?
- Hoe ontwikkelde Hadja Lahbib haar loopbaan in de media?
- Hoe kwam Hadja Lahbib in de federale politiek terecht?
- Welke rol speelde Hadja Lahbib in de Belgische steun aan Oekraïne en welke controverse ontstond rond haar eerdere reis naar Crimea?
- Hoe verklaarde Hadja Lahbib de visa's voor de Iraanse delegatie en welke politieke reactie volgde daarop?
- Hoe verliep Hadja Lahbibs rol bij de verkiezingen van 2024?
- Hoe verliep de benoeming van Hadja Lahbib tot Europees commissaris en welke reacties riep die op?
Van journalist tot politica
Hadja Lahbib werd geboren in Boussu. Ze is een Belgische journaliste en politica, en is lid van Mouvement réformateur (MR). Later bekleedde ze de functie van Belgisch federaal minister van Buitenlandse Zaken, vanaf een niet nader gespecificeerd moment. Nadien verliet ze die post om Europees commissaris te worden, eveneens op een niet nader gespecificeerd moment.
Media-carriere
Hadja Lahbib studeerde journalistiek aan de Vrije Universiteit Brussel. Daarna werkte ze bij de Radio-télévision belge de la Communauté française (RTBF). In die periode was ze ook speciaal correspondent in Afghanistan en het Midden-Oosten. Daarnaast presenteerde ze twee decennia lang het televisienieuws. Later kwam ze opnieuw in het nieuws toen ze weigerde de Israëlische nationaliteit van de eerste Boris Giltburg-prijs te vermelden. Ook werd ze samen met Jan Goossens aangeduid als projectmanager voor de kandidatuur van Brussel als Europese Culturele Hoofdstad 2030.
Politieke overstap en benoeming
In 2022 sloot Hadja Lahbib zich aan bij de Mouvement réformateur, op verzoek van Georges-Louis Bouchez. Ze schreef zich in bij de afdeling van Schaarbeek van die partij. Later koos Bouchez haar om Sophie Wilmès te vervangen in de federale regering van Alexander De Croo. Op dezelfde dag werd ze benoemd en legde ze de eed af bij koning Filip. Haar benoeming werd in Vlaanderen als verrassend onthaald, onder meer door haar beperkte politieke ervaring en het ontbreken van een electorale basis.
Diplomatie rond Oekraïne en controverse over Crimea
Als federaal minister van Buitenlandse Zaken speelde Hadja Lahbib een belangrijke rol in de onderhandelingen over de vrijlating van Olivier Vandecasteele, de Belgische humanitaire hulpverlener die in Iran was gearresteerd. Vandecasteele kwam effectief vrij op 10 mei 2023. Op 4 april 2023 bezocht Lahbib samen met de premier Kyiv en ontmoette zij haar ambtgenoot. Dat was het eerste bezoek van een Belgische eerste minister sinds de invasie van februari 2022. Tijdens dat bezoek bedankte Volodymyr Zelensky België voor de steun aan Oekraïne.
In juli 2023 vroeg de Mouvement réformateur, via Lahbib en David Clarinval, Defensie om de levering van F-16's aan Oekraïne te heroverwegen. Later kondigde Lahbib tijdens het bezoek van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky aan België de levering aan van 30 F-16-gevechtsvliegtuigen tegen 2028.
Haar relatie met Oekraïne werd ook beïnvloed door controverse rond een eerdere reis naar Crimea. Die reis, het jaar voordien met een Russisch visum, werd beschouwd als een schending van de Oekraïense wet. Lahbib was toen door een culturele vereniging als journaliste van RTBF uitgenodigd om een festival in Crimea bij te wonen. Ze maakte er een radioreportage met enkel gesprekspartners die Rusland gunstig gezind waren, zonder het annexatievraagstuk te behandelen. Haar entourage verklaarde later dat de geplande documentaire nooit is doorgegaan, onder meer door een gebrek aan onafhankelijkheid en door Russische voorwaarden voor de financiering en de aanlevering van de cameraman. RTBF bevestigde dat Lahbib enkel een radioreportage van de verkenningsreis maakte. De trip zorgde voor controverse, ook in de Belgisch-Oekraiense diplomatieke relaties.
Parlementaire controverse over visa's
In het parlement gaf Hadja Lahbib aan dat de kwestie van het reizen slechts aan het begin van het gesprek werd besproken. Ze bevestigde tijdens mondelinge vragen in de Kamer dat de visa met beperkte territoriale geldigheid waren toegekend na de gebruikelijke controles. Volgens haar en de premier bestond er een verband tussen de afgifte van de visa aan de Iraanse delegatie en de onderhandelingen om gijzelaars vrij te krijgen. Haar regering was tegen het versturen van de uitnodigingen, maar vond het moeilijk om die nog in te trekken. De dienst visa kreeg eerst een negatief advies van de Dienst Vreemdelingenzaken over de visumafgifte aan de Iraanse delegatie, maar die dienst keurde de afgifte later toch goed. De verklaringen van Lahbib werden door de Socialistische Partij en Ecolo als onvoldoende beoordeeld, waarna zij opnieuw voor een parlementaire hoorzitting werd opgeroepen.
Verkiezingen in 2024
Bij de regionale verkiezingen van 9 juni 2024 werd Hadja Lahbib aangekondigd als kandidaat voor het Brussels Hoofdstedelijk Parlement. Zij stond tweede op de lijst onder leiding van David Leisterh. In de regionale verkiezingen eindigde ze op de vijfde plaats qua voorkeurstemmen. Later werd ze ook naar voren geschoven als lijsttrekker van het kartel tussen Mouvement réformateur en Les Engagés voor de gemeenteraadsverkiezingen van 13 oktober in Schaarbeek. Daarbij werd haar kandidatuur bevestigd, samen met de alliantie tussen liberalen en sociaalliberalen. Uiteindelijk trok Lahbib haar kandidatuur terug ten voordele van Audrey Henry voor een kandidatuur bij de Europese Commissie.
Benoeming tot Europees commissaris
Op de datum van haar nominatie werd Hadja Lahbib door de toekomstige waarschijnlijke coalitie Arizona naar voren geschoven als kandidaat voor Europees commissaris. Ze bleef tegelijk in haar functie en stond voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2024 in Schaarbeek op de eerste plaats van de lijst. Later stelde Ursula Von der Leyen haar voor als Europees commissaris voor humanitaire hulp, paraatheid, crisisbeheer en civiele bescherming, waarna Lahbib die Europese functie ook effectief kreeg en in ambt trad. Bernard Quintin volgde haar op in de ministeriële positie.
De benoeming lokte kritiek uit van verschillende Vlaamse editorialisten. Het Nieuwsblad omschreef haar loopbaan en noemde de nominatie een "new Belgian joke". De Morgen bestempelde de benoeming als "questionable" wegens een "failed mandate".