Charles Michel werd geboren in Namen en groeide op in Jodoigne. Hij komt uit een familie van Vlaamse ondernemers uit Hoegaarden; zijn vader Louis en zijn broer Mathieu zijn liberale Franstalige politici. Michel sloot zich in 1994 aan bij de jongerenbeweging van de Parti réformateur libéral (PRL).
In 1996 werd hij verkozen in de provincieraad van Waals-Brabant en een jaar later werd hij er ondervoorzitter. In 1999 kwam hij in de Kamer van Volksvertegenwoordigers terecht en was hij toen het jongste lid van de vergadering. In 2000 werd hij aangeduid als minister van Binnenlandse Zaken van de Waalse regering, een functie die hij tot 2003 behield. Daarna werd de Mouvement réformateur in de oppositie geduwd.
Michel werd in 2006 verkozen tot burgemeester van Waver, maar vanaf 2007 kon hij dat ambt niet uitoefenen. In 2007 werd hij federaal minister van Ontwikkelingssamenwerking. Na de verkiezingen van 2011 en 2014 volgde hij Didier Reynders op als leider van de MR. In juli 2014 kreeg hij van koning Filip een informatiemissie. Van 2014 tot 2019 was hij premier, en van 2019 tot 2024 voorzitter van de Europese Raad.
- Hoe verliep de politieke opgang van Charles Michel in Wallonië en op federaal niveau?
- Hoe werd Charles Michel premier, en waarom trad hij later af?
- Hoe groeide Charles Michel van lokale en regionale functies uit tot premier van België?
- Wat gebeurde er met Charles Michel tijdens een protest bij Cercle de Wallonie?
- Welke hervormingen en besparingen werden doorgevoerd in deze periode?
- Waarom stelde Charles Michel zich niet kandidaat in Waver en welke politieke verantwoordelijkheden nam hij daarna op zich?
- Wat gebeurde er tijdens het bezoek van Charles Michel aan Ankara en welke spanningen kwamen daardoor aan de oppervlakte?
- Waarom kwam er kritiek op de reis- en delegatiekosten van Charles Michel?
- Welke familiebanden en bijeenkomsten kenmerken deze periode in Charles Michels leven?
Politieke opgang in Wallonië
Charles Michel werd geboren in Namen en groeide op in Jodoigne. Hij kwam uit een familie van Vlaamse ondernemers uit Hoegaarden; zijn vader Louis en zijn broer Mathieu waren liberale Franstalige politici. In 1994 sloot hij zich aan bij de jongerenbeweging van de Parti réformateur libéral (PRL). Twee jaar later werd hij verkozen in de provincieraad van Waals-Brabant, waar hij in 1997 vicevoorzitter werd.
In 1999 trad Michel toe tot de Kamer van Volksvertegenwoordigers. Hij was toen het jongste lid van de vergadering. In 2000 werd hij aangewezen als minister van Binnenlandse Zaken in de Waalse regering, een functie die hij tot 2003 uitoefende. Nadat socialisten Mouvement réformateur in 2003 naar de oppositie hadden verwezen, bleef Michel actief binnen zijn partij. In 2006 werd hij verkozen tot burgemeester van Waver, al kon hij die functie vanaf 2007 niet uitoefenen.
In 2007 werd hij federaal minister van Ontwikkelingssamenwerking. Na de verkiezingen van 2011 en 2014 volgde hij Didier Reynders op als leider van MR.
Regeringsvorming en vertrek als premier
In juli 2014 kreeg Intro van koning Philippe de opdracht om een informatieopdracht uit te voeren. In augustus 2014 vertrouwde de koning hem vervolgens de vorming van een regering toe. De onderhandelde regering kreeg de bijnaam de 'Zweedse coalitie'. In oktober 2014 werd Intro beëdigd als eerste minister. Hij regeerde met een meerderheid waarin ook de nationalistische partij N-VA was opgenomen. Daarmee was hij de jongste regeringsleider in de Belgische geschiedenis.
Als premier voerde Intro een liberaal beleid, met onder meer de privatisering van openbare diensten en een pensioenhervorming. In december 2018 diende hij zijn ontslag in, tien dagen nadat N-VA de coalitie had verlaten vanwege het Global Compact for Migration. De vorst belastte hem daarna met de behandeling van de lopende zaken tot de verkiezingen van mei 2019. Later werd Intro gekozen om Donald Tusk op te volgen als voorzitter van de Europese Raad. Sophie Wilmès volgde hem op als Belgische eerste minister.
Van lokale mandaten tot nationale doorbraak
Charles Michel komt uit een familie die oorspronkelijk uit Hoegaarden in centraal België, in Brabant en dicht bij de taalgrens, afkomstig is. Zijn familie behoort tot een lijn van ondernemers die sinds het einde van de negentiende eeuw belangrijk is in de gemeenschap. Hij is de zoon van Martine en Louis Michel, die beiden de titel van minister van Staat dragen. Louis Michel was onder meer buitenlands minister en Europees commissaris. Zijn ouders wonen in Jodoigne, een kleine Waalse gemeente vlak bij de taalgrens, terwijl Charles Michel zelf in Namen werd geboren.
In zijn politieke opbouw was hij eerst actief bij de jonge liberale hervormers van Jodoigne, waar hij voorzitter werd. Daarna behaalde hij een verkozen zetel in een betwiste stembusgang, ondanks zijn lage plaats op de PRL-lijst. Hij bekleedde ook een vicevoorzitterschap van een instelling en werd vervolgens verkozen tot volksvertegenwoordiger in de federale wetgevende verkiezingen. Daarbij was hij de jongste lid van de assemblee. Zijn eerste regeringspost kreeg hij als minister van Binnenlandse Zaken en Openbare Dienst in de Waalse gewestregering.
In die functie werkte hij aan een Code van de Openbare Dienst en hervormde hij de provinciale structuren. Tegelijk probeerde hij zonder succes het intercommunale landschap te rationaliseren en de financiering en de gemeentewetgeving aan te passen. Tijdens zijn regeringsperiode verzette hij zich op lokaal vlak tegen Jean-Claude Van Cauwenberghe. Zijn voorstellen voor lokale hervormingen droegen er mee toe bij dat de Mouvement Réformateur na de regionale verkiezingen in de oppositie belandde.
Charles Michel bleef intussen ook lokaal actief. Hij was gemeenteraadslid in Waver en werd er later schepen van openbare werken en stadsplanning. Op zijn verjaardag trad hij toe tot de federale regering als minister van Ontwikkelingssamenwerking. Daarna werd hij bevestigd in verschillende federale kabinetten, onder meer die van Yves Leterme en Herman Van Rompuy. In Waver vervulde hij ook de functie van burgemeester ad interim.
Na het verlies van de Reform Movement bij de regionale verkiezingen vormde Michel samen met Willy Borsus en Hervé Jamar een beweging die de voorzitterspositie van Didier Reynders uitdaagde. Na de slechte resultaten van de MR bij de federale verkiezingen nam Reynders ontslag. Michel stelde zich kandidaat voor de opvolging tegen Daniel Bacquelaine en werd tot voorzitter van de Mouvement réformateur verkozen met 54,8 procent van de stemmen. Drie weken later legde hij zijn ministeriële ambt neer.
Als MR-voorzitter verklaarde hij dat de lokale verkiezingen succesvol waren voor de Franstalige liberalen, die de belangrijkste gemeentelijke kracht in Wallonië waren geworden. Hij en Reynders maakten ook duidelijk dat de MR op federaal en Brussels niveau geen coalitie wilde vormen met de Nieuw-Vlaamse Alliantie. Vervolgens werd Michel door koning Filip aangeduid als informateur, met de opdracht om mogelijkheden te onderzoeken en binnen een week verslag uit te brengen. Zijn opdracht werd later verlengd en nadien werd hij samen met Kris Peeters tot formateur aangeduid om een coalitieregering te vormen met de MR, N-VA, CD&V en Open VLD.
Michel lichtte toe dat de coalitie haar naam ontleende aan de Zweedse vlag, met partijen vertegenwoordigd door blauw, geel en de kleuren van het kruis. Hij benadrukte dat de MR de enige Franstalige partij in de coalitie was en op Waals en Franstalig niveau in de oppositie bleef. Hij zei ook dat slechts een derde van de Franstalige federale volksvertegenwoordigers de regering zou steunen. Volgens hem zou het nieuwe kabinet de zesde staatshervorming toepassen en zich richten op sociale en economische maatregelen, zonder institutionele structuren te wijzigen. Na een onderhandeling van ongeveer negen uur werd het akkoord afgerond en aanvaardde hij het ambt van eerste minister. Zijn nieuwe federale regering werd vervolgens beëdigd in het Koninklijk Paleis in Brussel. Michel legde de eed af in het Frans, Nederlands en Duits. Hij werd zo de jongste eerste minister in de Belgische geschiedenis en de eerste Franstalige liberaal die de uitvoerende macht leidde sinds 1974.
Protest bij Cercle de Wallonie
Voor een speech bij Cercle de Wallonie werd Charles Michel door vier activisten van LitihS overgoten met frieten en mayonaise. Tijdens het protest riepen zij de slogan "Fritkot No More". Volgens de beweging was de actie een reactie op de verkiezingsbeloften van Michel over kernenergie. Michel weigerde om klacht in te dienen tegen de activisten.
Bezuinigingen en hervormingen
Bij het ministerie van Veiligheid en Binnenlandse Zaken werden veel federale politietaken geprivatiseerd, terwijl diensten die met internationale criminaliteit te maken hadden, werden gedecentraliseerd. Defensie plande een personeelsafname van 19,5 procent, ondanks een hogere investeringsbegroting op vraag van de NAVO. Ook de federale culturele en wetenschappelijke instellingen kregen te maken met budgetverlagingen van 20 procent, en het werkingsbudget van Justitie werd verminderd.
Deze besparingen riepen kritiek op. De hoogste magistraat van België stelde dat economische logica een systemische pathologie in de justitie veroorzaakte en de rechtsstaat in gevaar bracht. Tegelijk werd in het pensioenbeleid een liberale koers gevolgd via de Bacquelaine-wet, die de pensioenen van voormalige werklozen verlaagde. Ook in het arbeidsrecht werd zo'n lijn doorgetrokken met de Peeters-wet, die overuren, deeltijdse contracten en flexibele uren deregulering gaf.
Van gemeentelijke terughoudendheid naar Europese functies
Charles Michel liet weten dat hij zich bij de komende gemeenteraadsverkiezingen niet kandidaat zou stellen in Waver. Hij had aanvankelijk gepland om het lijstleiderschap over te laten aan Françoise Pigeolet, de eerste magistraat van Waver, maar besliste uiteindelijk om helemaal niet deel te nemen aan de verkiezingen. Aan de MR-militanten verklaarde hij die keuze door te zeggen dat hij zich moest concentreren op nationale verantwoordelijkheden. In zijn gemeente was hij bovendien zelden aanwezig, behalve voor nieuwjaars- en carnavalsevenementen. Ook zijn broer Mathieu zag af van herverkiezing in de gemeenteraad van Jodoigne.
Op nationaal vlak probeerde Michel aan de macht te blijven in een minderheidsregering. Op 18 maart 2019 kondigde hij in de Kamer van Volksvertegenwoordigers zijn ontslag aan. Eerder had koning Filip op 20 december 2018 na overleg het ontslag van zijn regering aanvaard en Michel belast met de lopende zaken. Daarna hervatte Michel op 18 mei 2019 het voorzitterschap van de Mouvement réformateur, nadat Olivier Chastel ontslag had genomen. Dat mandaat zou lopen tot de verkiezingsprocedure en de regeringsvorming waren afgerond. Daarmee kwam hij terug op een eerdere belofte om de leiding van de MR niet opnieuw op te nemen na de regeringscrisis.
Nog in 2019 kreeg Michel een nieuwe internationale rol. Op 2 juni werd hij door de staatshoofden en regeringsleiders gekozen tot voorzitter van de Europese Raad. Hij volgde Donald Tusk op 1 december 2019 op. Op 30 oktober 2019 besliste Michel al om het ambt van eerste minister begin november neer te leggen om zich voor te bereiden op het voorzitterschap van de Europese Raad. Koning Filip onthefde hem die dag van zijn post ten voordele van Sophie Wilmès, die op 31 oktober 2019 door een beperkt ministerieel comité werd aangeduid als opvolger. Zijn interimperiode aan de federale top eindigde met de eedaflegging van de regering-Wilmès II op 17 maart 2020. In 2024 kondigde Michel aan dat hij lijsttrekker zou worden van de MR voor de Europese verkiezingen, maar minder dan drie weken later trok hij zijn kandidatuur weer in wegens gezondheidsredenen en andere kritieken.
Protocolincident in Ankara
Tijdens een bezoek aan Ankara met Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen raakte Charles Michel betrokken bij een protocolincident tijdens een onderhoud met de Turkse president Recep Tayyip Erdoğan. Voor Michel en Erdoğan was er maar een extra stoel voorzien naast de zetel van de gastheer. Ursula von der Leyen kwam daardoor op een sofa achter Michel en Erdoğan te zitten. Het incident schokte veel leden van het Europees Parlement en zette de betrekkingen tussen de Europese Unie en Turkije onder druk. Turkije gaf de Europese protocoldiensten de schuld en sprak over seksisme en imagoschade. Volgens de Franse krant L'Opinion waren de relaties tussen Michel en von der Leyen al vijandig sinds het begin van hun ambtstermijn. Europarlementariër Arnaud Danjean omschreef de verhouding als een 'koude oorlog', terwijl politicoloog Patrick Martin-Genier op Twitter sprak van 'explosieve' relaties. Ook Libération-correspondent Jean Quatremer wees op spanningen, en Groen-fractieleider Philippe Lamberts bevestigde dat er sprake was van een slechte chemie tussen de teams van Michel en von der Leyen.
Kritiek op reiskosten en budget
De gespecialiseerde pers bekritiseerde de reiskosten van Charles Michel in verband met zijn officiële activiteiten. Le Monde meldde een forse stijging van zijn uitgaven en een ruim gebruik van dure privéjets. Politico berichtte dat het budget voor 2024 2,6 miljoen euro bedraagt, wat 27,5 procent meer is dan in 2023. De reiskosten en delegatiekosten voor 2024 worden geraamd op 1,985 miljoen euro. Ter vergelijking: de budgetten en reiskosten van zijn voorgangers Herman Van Rompuy en Donald Tusk kwamen nooit boven de één miljoen euro uit. Michel beschreef de kritiek op de reiskosten als een poging tot destabilisatie of intimidatie.
Familie en internationale bijeenkomsten
Charles Michel is de broer van Mathieu Michel, een Waalse MR-politicus. Op familiaal vlak heeft hij drie kinderen. Met zijn voormalige partner Annick Noël heeft hij een zoon, Maximilien. Annick Noël is sinds 1995 directeur-generaal bij de provinciale administratie van Waals-Brabant. Met zijn huidige partner Amélie Derbaudrenghien heeft hij twee dochters: Jeanne, geboren in 2016, en Lucie, geboren in 2019. Daarnaast nam Charles Michel deel aan de Bilderbergbijeenkomsten in 2015 en 2016.